FWSwMC?@0getBytesLoaded=0getBytesTotal=@ Verdanar yE" X(progressLoading...  Frame 1@@@@?@0getBytesLoaded=0getBytesTotal=@?c progress0getBytesLoaded=100 0getBytesTotal=  % - GRONIE!@DD iewRڗK~ /?$bs*HGc!D6wz 9$qdbQUG#HC% }f)hiʊz7WHp {"o)*H#" cm64|(LӲd AP%pdxg]Ǘr"0(Yd5aKON\GC_dG5ÈD8d`35Mɧu%F@let(J>iz?/Cq圽K<*t LdQM DPywrh?9ID2YFh9`mzɍ%\Yq;"E TT=~&O̓Gqj(SI+8l[&F` ir2BfDYEYTnk.mp cm-N|&D<tbc4p ^arVIdi~[6їm&z*c<^ xS@%zXU2GK1j#mj\Wew~9/+žP erZ-pDZnP&.8Q8dwTqkA=b-D63\`q^I3%Dpr\ɀ'&xIeGz`վ]\/ D%Gz_@< P"be,E Q-RfFiy&r\, %ijf!d(I"V"F PI$dѲC"yDzPzKsz[/m8lNKeSF; *|rFdXR+<]/|^lrDFdy%Ly$.Jܿl58\hfTDyZ' @*re+r2B*zsѝ.ԲKe$.oQ)*ʯY h\dY"va]X; W,xaC#Mvf,fm!`.KKW[ „J(#)HRH"$<@ *p .xbխIltf!#R )rLDWc}Y Lr+];Y|t`N}S%L8S6;eO"Ǣ)nr[ 31dΔBdDEDaXVc  FNIՄpcܛwpdžԗvHl\7[HBzȀ"`%ԉvG %#R hdenglb[v6C` !COhWDl{$"&eV $Ӫw.L͉4`eٙNZ6L6h#\]^Uەu%+p@Uͦ\i+Jƨ+'Lnޥ5ѿ)\sffL@e3Is5[In8m@O?n-l/flQ qH}ݘ\`ʍ)`@Hq#)|t.AuK>G˃>() {@**ʉ& 'io|lu&}`rFɩ',܀<:rih""r'} gKzYwn[ &oLwoYe%\A0 $orBqIC+ ( w;y.,K> )dj*KK\n%?ͷ9[srV H}4 yq(/%XEGRJD1FgP<̊%ƢIo&떞ucI1@,& Ɣlc;]n&B,iS8kOYaC#{teJ iںn9D&h V'FaMdYK[e%٠ [A5eѨ+=MbfSMlاdvv[iA-\qIKܹr}b᧷ܩi%Yk{cc['Z`tXVW%EYC@If^vI $ڗi%y@9QiFY.FKl $kTQw%p`gm&^[/}x @i fC{xUUYg[ډڔdXhgu!5$ u\] %79s^I3cc55?ن؉ٌCxSalC}lng )ЀY`MY@WNe3dÛ0LF3C%t@+ jA- ADu@D/ y@g}-$ˍsKI/&ѾJJPӔ33&RPT 7g{U*rƤ׻3Y3% `aAJ^DOicD12̙H^Ɂ¥n[cD13̙H\Iy8¥n[bĎ9Q?TӀX%@TUYKT"h5~QG2K-h%*[S5ܷď ӽJVox@dmhr[җm є$eE)WfT 86^-1Τ@ I'BTEz;x߅Z5]OeLży0d[d7\#&AfcZpXRB,,&k# 1Ԍ%Ȇėb4I@Ӈ.p r<4W-P K{c%-1~GFj}ܳ&v\@c%-q#ʡdkgP9*}cZPH@$LNUvA-ЫI®]o \@L)Rn>%o]( 98KxT`MJaVܢcr.r߫<e9`weRkI,Kj"!h D(|ȟH*[. |1r V-oxl#F$*!Hi*P|H&e!dy9\e6 @3f%TMbIT p-{tOKSyVwFn%f&&+ٔb6W(&ekx囏]jq7/LqN"ř)D{3q*cfܛcpvM'foQq#E]wT HC\Hy.!`'܉?yf\-h1fpD[3x~cuo尛Vʇt2bŨ ⬵\|2L`Z=nY\) 0%jن.g-e pk I@*8mĎP %B3ǐCW,kmď e''`T8›[bĎR%H"gB@oTahoma-". 482930BINOLGERZ{odmkceilagyzwtpur: @NPjwr>blD*.@bɨ'vb]FC؝يcvc!'vb]/h&O%W\*_-= G`lhnx ulOdY"va]X; WíJ@IAk|xq֔ d 8@3@WN@ɍ@T%@WU$-@N4@F<@o(p@%)`@:Y*P@W*+@@s,0@챐f- @鱬5.@cm/@!/@ߵWR@۵R:@صRX@ӵ,6Rv@ϵ:v-R@˵HR@ƵWHR@eTR@xsdS @nS*@b3SH@Xs Sf@LS@@(S@2QS@&בDS@S@ `Z @~+p@w[֊x@o{V@h֒@@`V@X$l֙@P+PV@@G33֡@|>:;V@j5AZ֨@X,HzV@@F#Oְ@4VV@ ]ڈַ@ dlV@@lOֿ@s:3V@zZƁ@ݹyVA@ҹ@ǹV(@vɥՁ0@`鈖A8@H lH@2)OP@93V`@YAh@txVx@gȘ@ZϨA@Mȥ@@؈@f3lV@J%O؁ r@.(3v@ Hx@!@="( @޽"!@Ͻ Mv#"@V##@beF$$@B6$x%@$}$&@%h'@r %(@b$&P)@Q'&*@@+-'@+@`0.',@>2=(0-@ 5Ŕ(.@9Mv) /@<Նf)0@ٽ@]V*1@ǽCxF*2@jGmq6*4@DJj&+p5@ N}c+6@}R\,X7@jUT,8@WY M-H:@C\F-;@`0`?.8<@8c8.=@~hP @|-!'2d6xAfBd$l#hPx2 o-e!8d!((Frame 1,wP2 ؏ AXIn?e8x fpy2 ,L}ʠ= rnz cR )- QAdb((4dI$zŴ cR2 -z($,&O(Frame 2kzFycR /-<1" <$zF`cR2 -d($&O(Frame 3k{W5 cR p5-EyDce#<${W cR2 ڸ-n($&O(Frame 4k{ h\ :-41cC2${ h\2 t-i($&O(Frame 6t xҋ@  -.} @e<P "H <x< @Hփ(( @5E( (Q1#@J F0dIAsHÑ?@!r揪`ashHz(3ˮ)â 9n "Verdanai #s "VN17290248Groniarze $!#@$&r揪`2 \S9QDr%&&$$($Frame 2?A'yD6az1@%Hz(3ϖ)â 9n (Verdanah )z߀"(VN27230216Autorzy *')@%,yD62 ,S9QDr+&,**(*Frame 3?A-zmEޟ6az@%Hz(3 t>*0[ .Verdanah /zEـ".VN25623096Nagrody 0-/@%2zmEޟ62 ~}Ta@1&200(0Frame 4?A3zF؟6a{+@%Hz(3 t>*0[ 4Verdanag 5{Ӏ"4VN17412800Poezje 635@%8zF؟62 f}Ta@7&866(6Frame 5?A9{gGҟ6a{@%Hz(3 t>*0[ :Verdanah ;{̀":VN17481936Kontakt <9;@%>{gGҟ62 N}Ta@=&><<(<Frame 6l?zJE cR $-M#Ex$AzJDcR2 R-_(%@&A?O?(?Frame 1#Bh# D2 QǀrȀrhCp@ `1@&:HFD8d6P4PB2H80.8d4P,dd ,4P6P8d$8:8*d(@4P0>8]D`|1` 254E]Ea.A|1` 254T]Fb>|1` 254jH^Gi/ 254J^Hjv/ 25 4U^Ij/ 25 4$nJy'Y ع dM fckA8{?GKx-q~32 IPݕ@=J4rFcqRO Y.ܖh LVerdana КMyUG5 "LHTMLText1 Grupa Literacka „Gronie” imienia Emila Zegadłowicza – – najdłużej działająca grupa literacka w Polsce Rys historyczny Historia Grupy Literackiej imienia Emila Zegadłowicza „Gronie” jest w historii polskiego piśmiennictwa sprawą bez precedensu. Grupa, która uznana jest za najdłużej działającą w Polsce, mogła wyrosnąć i egzystować na odpowiednio przygotowanym i pielęgnowanym podłożu tradycji piśmiennictwa żywieckiego, które współtworzyli, m.in.: Andrzej Kozak (1573-1647), Andrzej Komoniecki (1658-1729) i Franciszek Augustin (1776-1845). Ważny był także specyficzny układ faktów ogólnoliterackich, w tym przypadku rozwój regionalizmu w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku oraz pojawienie się tzw. nurtu chłopskiego w literaturze. Prawdziwe początki „Groni”, pierwsze próby wystąpienia grupowego odbyły się zgodnie ze scenariuszem powstania grupy, jaki przedstawił w swym artykule pt. Społeczne uwarunkowania grup literackich w Polsce międzywojennej Grzegorz Gazda: „Pierwszym sygnałem istnienia takiego bądź innego ugrupowania są fakty z biografii poszczególnych twórców, korespondencja między nimi, wieczory autorskie, a przede wszystkim fakty z historii czasopism literackich, które stanowiły jedyne niekiedy forum publicznych wystąpień grupy. Nie zawsze bowiem zespół wspólnych wartości i norm regulujących postępowanie członków grupy jest wyraźnie sformułowany.” W 1939 roku w kwartalniku „Gronie” Jan Bielatowicz zaprezentował pięciu poetów Ziemi Żywieckiej: Wilhelma Bartyzela z Zawoi, Henryka Biłkę i Antoniego Leśniaka ze Stryszawy, Zofię Łobodę-Zyzańską ze Ślemienia oraz Stanisława Palecznego spod Suchej Beskidzkiej. Była to pierwsza tak wyraźna przesłanka scalania się poetów ludowych Żywiecczyzny. Zdzisław Maria Okuljar (pseudonim poetycki Zdzisław Katra) stwierdził, że gdyby nie okupacja, która wpłynęła na losy twórców, grupa literacka powstałaby na pewno już wówczas. Po wojnie od 1955 roku w mieszkaniu Jana Studenckiego (Sobka) zbierają się Henryk Biłka z Andrychowa, Zofia Łoboda-Zyzańska z Krakowa, Wilhelm Bartyzel, Bolesław Piecha ze Świnnej, Feliks Kantyka ze Ślemienia. W wyniku tych spotkań o charakterze towarzyskim w 1957 roku powstał Klub Popierania Twórczości Ludowej (potem: Artystycznej), przekształcony z kolei w Klub Literacki „Dziewanny” pod patronatem Domu Kultury Dzieci i Młodzieży w Żywcu. Systematycznie do grupy założycieli dołączali inni twórcy ludowi z Żywiecczyzny: Katarzyna Gawronowa ze Ślemienia, Wawrzyniec Hubka i Wawrzyniec Miesiączek ze Złatnej, Stefania Kapłanowa i Stanisław Pająk z Suchej Beskidzkiej oraz Rozalia Królikowska z Żywca. W dniu 13 czerwca 1958 roku na zebraniu Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej zaproponowano, by Klub Literacki „Dziewanny” przyłączyć do odrestytuowanego Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej a tym samym stworzyć realne podstawy do założenia grupy literackiej, której celem i zadaniem byłoby zrzeszanie ludzi parających się piórem bez względu na ich wykształcenie. Zorganizowanie się miało na celu uaktywnienie, a zarazem umożliwienie działalności twórców na zewnątrz. We wrześniu pomysł zrealizowano, powstała Grupa Literacka „Gronie”, a pierwszym jej prezesem został Feliks Kantyka. Natychmiast podjęto starania o wydawanie własnego pisma pt. „Kartki Żywieckie”, jednak inicjatywa ta nie powiodła się ze względów finansowych, co spowodowało, że działalność grupy wyraźnie osłabła, choć Towarzystwo Miłośników Ziemi Żywieckiej organizowało sporadycznie spotkania i wieczory literackie, m.in. Katarzyny Gawronowej, Feliksa Kantyki, Stefanii Kapłanowej, Bolesława Piechy i innych. Dnia 18 listopada 1966 roku nastąpiło reaktywowanie grupy, której nazwę zmieniono na Beskidzka Grupa Literacka „Gronie” imienia Emila Zegadłowicza; na jej czele ponownie stanął Feliks Kantyka. Wiosną 1967 roku zebrało się kolegium redakcyjne „Kartek Żywieckich”, jednak i tym razem brak funduszy nie pozwoliły na wydanie własnego czasopisma, co spowodowało rezygnację Kantyki ze stanowiska prezesa. Według Zdzisława Marii Okuljara od tej daty żywiecka grupa traci swój jednolity, ludowy charakter. Za przełomowy uznał on dzień 31 marca 1968 roku, w którym odbył się Roczny Zjazd Informacyjny Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej, gdyż w dniu tym miał miejsce również Zjazd Wyborczy „Groni”. W składzie nowego Zarządu znaleźli się: Henryk Biłka (prezes), Feliks Kantyka (I wiceprezes), Zdzisław Maria Okuljar (II wiceprezes). Na II Zjeździe w dniu 12 maja 1968 roku, na którym obecnych było 22 członków na 29 zrzeszonych, do Zarządu dołączyła Aleksandra Teuchman (sekretarz) a na III Zjeździe (29 grudnia 1968 roku) Zofia Błoniarz. Kolejny Zjazd Wyborczy „Groni” miał miejsce 21 marca 1972 roku; nowy Zarząd stworzyli: Henryk Biłka (prezes), Magdalena Zawadowa (I wiceprezes), Henryk Racki (II wiceprezes), Jadwiga Stankiewicz (sekretarz), oraz: Wawrzyniec Hubka, Andrzej Linert, Franciszek Lipiński, Rudolf Luszczak, Bolesław Piecha (członkowie zwyczajni). W zebraniach Zarządu cały czas brał udział Zdzisław Maria Okuljar, który zajmował się głównie sprawami organizacyjnymi i administracyjnymi. Na początku lat siedemdziesiątych w związku ze wzrastającą liczbą członków i znacznym ich rozproszeniem Zdzisław Maria Okuljar zgłosił pomysł utworzenia filii w innych miastach, co miało ustrzec przed chaosem organizacyjnym. Ponieważ pewna liczba mieszkających poza Żywcem członków „Groni” działała w podobnych grupach w swoich miejscach zamieszkania, a przy tym nie zawsze mogli oni uczestniczyć w cotygodniowych groniarskich spotkaniach w zamku żywieckim, zaczęli propagować ideę żywieckiej Grupy w swoich środowiskach, w grupach istniejących na terenie innych miast Polski Południowej. Poprzez takie „przenikanie się” członków istniejące już grupy stawały się filiami „Groni”. Pierwsza z nich powstała już jesienią 1970 roku w Oświęcimiu – była to istniejąca od dwóch lat Grupa Literacka imienia Ignacego Fika z przewodniczącym Czesławem Paryszem. W 1972 roku w Suchej Beskidzkiej założono Grupę Literacką „Wrzos” z opiekunami w osobach Stefanii Kapłanowej i Stanisława Pająka, która także stała się filią żywieckiego zboru poetów. We wrześniu 1975 roku z inicjatywy m.in. Zofii Łobody-Zyzańskiej i Kazimierza Nawieśniaka do już istniejących dołączyła filia krakowska, działająca przy Krakowskim Domu Kultury w „Pałacu pod Baranami”. Rok później „ideę groniarską” próbowano przeszczepić do Myślachowic, gdzie przy Gminnym Ośrodku Kultury działała grupa twórców. Zainaugurowano działalność filii (prezesem został Stanisław Głogowski a opiekunką Lucyna Szubel), która po trzech latach uległa zawieszeniu ze względu na silne ukierunkowanie na sztuki plastyczne tamtejszego środowiska. W dniu 7 października 1973 roku w związku z chorobą Henryka Biłki zwołano I Nadzwyczajny Walny Zjazd Wyborczy „Groni” połączony z inauguracją jubileuszową 15-lecia istnienia grupy. Na zjeździe tym, czwartym z kolei, wybrano nowy poszerzony liczebnie Zarząd. Prezydium stanowili: Zdzisław Maria Okuljar (prezes), Henryk Biłka i Halina Bidziuk (wiceprezesi), Jadwiga Stankiewicz (sekretarz). Zwyczajnymi członami Zarządu zostali: Janina Micherdzińska, Danuta Paleczna, Bolesław Piecha, Czesław Parysz, Mieczysław Stanclik i Lucyna Szubel. Po wycofaniu się z pracy Haliny Bidziuk na funkcję wiceprezesa powołano Lucynę Szubel, co Zarząd potwierdził 16 listopada 1975 roku. W tym sam dniu w skład Zarządu weszli dodatkowo: Stanisław Pająk (przewodniczący filii suskiej „Groni”) oraz Tadeusz Witkiewicz (przewodniczący filii krakowskiej „Groni”), ponadto do Zarządu krakowskiej filii „Groni” dołączyli Kazimierz Nawieśniak i Zdzisława Zegadlnianka. Kolejne zmiany personalne miały miejsce w 1976 roku, kiedy do Zarządu dołączyli: Helena Chłopek, Rudolf Luszczak, Helena Kudłaciakowa oraz Stanisław Głogowski – przewodniczący nowej filii „Groni” w Myślachowicach. W ten sposób dziesięcioosobowy skład Zarządu wybrany w dniu 7 października 1973 roku powiększył się o 8 osób. Po śmierci Zdzisława Marii Okuljara w 1977 roku wybrano nowy Zarząd w składzie: Helena Chłopek, Helena Kudłaciak, Hildegarda Filas-Gutkowska, Kazimierz Węgrzyn. Funkcję prezesa powierzono Lucynie Szubel, wiceprezesem zaś została Wanda Miodońska. Był to początek zmian w funkcjonowaniu grupy. Zmniejszono częstotliwość spotkań poetyckich (zamiast cotygodniowych – comiesięczne) oraz wprowadzono do ich porządku kwestie organizacyjne, które dotyczyły np. wyboru nowych członków Zarządu. W 1983 roku do Zarządu dołączyły Magdalena Zawada i Maria Karpowicz, zaś w 1988 roku kolejnym jego członkiem został Andrzej Trybalski (piastował tę funkcję tylko przez rok) a następnie Ewa Trybalska, która opiekowała się grupą najmłodszych twórców. Początek prezesury Lucyny Szubel to wciąż dobry okres dla „Groni”, bowiem poetka kontynuowała działalność informacyjną poświęconą grupie na łamach czasopism o zasięgu ogólnopolskim. Utrzymywała także kontakt z Władysławem Studenckim oraz Edmundem Rosnerem. Ten ostatni pisał: „«Groniarze» wykazują dużą aktywność. Wydawane w niskich nakładach komunikaty wewnętrzne odnotowują rocznie dziesiątki wystąpień ludowych twórców w świetlicach fabrycznych, szkołach, domach kultury, w wiejskich klubach itp. Czynione są też wysiłki zmierzające do ożywienia ruchu wydawniczego. Wiersze członków żywieckiego ugrupowania pojawiają się często na łamach różnych czasopism, w tym równie prasy literackiej i periodyków lokalnych, jak np. «Karta Groni», «Kalendarz Beskidzki» i in. Wszystkie te poczynania sprawiają, że dzięki Beskidzkiej Fraterni Literackiej «Gronie» społeczny obieg twórczości literackiej, zwłaszcza ludowej, jest znaczny.” W 1987 roku Lucyna Szubel złożyła rezygnację ze stanowiska prezesa „Groni”, a Zarząd powołał na jej miejsce dotychczasową wiceprezes Wandę Miodońską, która stoi na czele Grupy do chwili obecnej. Przeobrażenia, zapoczątkowane w końcu lat siedemdziesiątych, wyszły poza sferę czysto organizacyjną, dotykając spraw najważniejszych z punktu widzenia dalszego funkcjonowania żywieckiego zboru poetyckiego w dawnym kształcie. Nadal obowiązuje zasada comiesięcznych spotkań poetyckich, nie odbywają się jednak zebrania wyborcze zaś Zarząd grupy praktycznie nie istnieje. Zmniejszyła się liczba podejmowanych przez poetów grupowych inicjatyw, w tym zabiegów o drukowanie na forum ogólnopolskim, do przeszłości należy ilość członków wyrażana w trzycyfrowych liczbach, nie ma tak wyrazistych deklaracji zawierających cele i zadania grupy, odszedł zwyczaj gromadzenia wszystkich, pojedynczych nawet druków, „Groniarzy” w siedzibie Towarzystwa, brakuje środków finansowych na spotkania z twórcami uznanymi za autorytety, zanikł więc – jakże ważny – czynnik samokształcenia. Wobec zmian pokoleniowych, braku nowych członków, którzy zastąpiliby osobowości odchodzące, obserwujemy swego rodzaju ograniczanie zakresu inicjatyw. Przyczyny takiego stanu rzeczy ściśle wiążą się z sytuacją w życiu kulturalnym. Konrad Maliszewski, charakteryzując współczesność, pisał, że zainteresowanie literaturą stało się zajęciem dla hobbystów, wielka cenzura zysku zastąpiła zwykłą cenzurę myśli, „a tę ostatnią o wiele łatwiej dawało się omijać niż dzisiaj tę pierwszą”, bowiem cenzura zysku jest bezwzględna i działa perfekcyjnie, eliminując wszystko, co się nie da sprzedać. Dość pesymistycznie wygląda także odmalowana przez Maliszewskiego wizja przyszłości: „[...] realna stanie się wizja ukierunkowania twórczości na potrzeby garstki przyjaciół i znajomków, na świadczenie zredukowane i marginalne, podrzędne w świetle tych dawniej przyjętych hierarchii.” Ową podrzędność utrwala także dominacja dużych ośrodków kulturalnych oraz problemy finansowe stowarzyszeń regionalnych. Jednak ów zmierzchowy charakter grupy wynika także z sytuacji w obrębie szeroko rozumianej kultury ludowej, z którą „Gronie” miały i mają wiele wspólnego. Najważniejszy jest zaś fakt, że trzon Grupy „Gronie” stanowili pisarze, których zaliczano do ludowych, to oni odnosili sukcesy, znajdowali uznanie w oczach literaturoznawców. Tymczasem zjawiskiem niezaprzeczalnym jest swego rodzaju zmierzch tego typu pisarstwa. Wyżej wymienione fakty to główne przyczyny zmiany charakteru „Groni”, które z grupy literackiej przekształcają się w stowarzyszenie literackie. Działalność Za główne cele Grupa Literacka „Gronie” stawiała sobie: upowszechnianie kultury, rozbudzanie idei humanistycznych i artystycznych, dbanie o wzbogacanie wiedzy teoretycznej z zakresu literatury i historii, różnych dziedzin nauki i sztuki dla podniesienia artystycznej wartości utworów członków grupy, a także propagowanie ich twórczości w skali kultury narodowej. Owe cele „Groniarze” zamierzali realizować poprzez spotkania w sezonie literackim (od października do maja), organizowanie różnego rodzaju konkursów literackich, mających pobudzać inwencję twórczą oraz pozyskiwać nowe talenty, propagowanie twórczości w prasie i wydawnictwach w postaci tzw. „kolumn literackich”, redagowanie „Arkusza Literackiego” w „Karcie Groni”, aktywne uczestnictwo w życiu publicznym kraju poprzez informacje i artykuły o działalności grupy, audycje radiowe i telewizyjne, wydawanie tomików poezji czołowych przedstawicieli grupy. Wieczory autorskie organizowano od samego początku istnienia „Groni”, ale dopiero od 1963 roku przygotowywano cykliczną imprezę „Wieczory Starozamkowe”, zwaną „Wieczorami u Zdzisława”. Obowiązywała zasada, iż spośród wszystkich spotkań autorskich 40% przeznaczyć należy dla twórców profesjonalnych spoza grupy, pozostałe zaś dla jej członków; miało to na celu samokształcenie nieprofesjonalnych twórców, do 1985 roku zorganizowano takich spotkań 230. Z imprez cyklicznych wymienić należy organizowane z inicjatywy Okuljara „Zaduszki Poetyckie” poświęcone zmarłym członkom grupy oraz „Gody u „Groniarzy” i „Żywieckie Wiosny Poetyckie”, których pomysłodawczynią była Lucyna Szubel. Innym ważnym aspektem funkcjonowania żywieckiej grupy były konkursy literackie. W latach 1969, 1973 1992 zorganizowano „Konkurs o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego”, w 1973 roku z okazji 15-lecia istnienia „Groni” odbył się „Turniej Jednego Wiersza i Gawędy”. W roku 1966 członkowie grupy brali udział w konkursie literackim z okazji 700-lecia Żywca, zaś w 1987 roku w konkursie o nagrodę „Srebrnej Świecy” zorganizowanym z okazji 10. rocznicy śmierci Zdzisława Marii Okuljara. Obecnie trwa ciąg konkursów dla dzieci i młodzieży – „Krokusy na Groniach” oraz „Boże Narodzyni po Beskidzku”. O aktywności Grupy Literackiej „Gronie”, jak i poszczególnych jej członków, świadczą programy radiowe i telewizyjne z udziałem żywieckich poetów. Już w 1969 roku Telewizja Polska zaprezentowała dorobek „Groni” (Wandy Czubernat, Henryka Biłki, Magdaleny Zawady), w 1971 roku zrealizowano reportaż telewizyjny pt. U Wawrzyńca Hubki w Złatnej, zaś w 1975 roku w 20-minutowej audycji przedstawiono sylwetkę Zdzisława Marii Okuljara. W grudniu 1983 roku w Rozgłośni Polskiego Radia w Krakowie nagrano 11 wierszy Zofii Łobody-Zyzańskiej. W sezonie literackim 1986/1987 twórczość „Groniarzy” prezentowana była w telewizji (w nagraniach udział wzięli: Emilia Michalska, Magdalena Zawadowa, Józefa Wójcikowa, Wawrzyniec Hubka, Lucyna Szubel i Wanda Miodońska) oraz na antenie Polskiego Radia Katowice w cyklu audycji pt. Portrety twórców i wiersze folklorem malowane w opracowaniu Stanisława Jareckiego. W jednej ze swoich wypowiedzi stwierdził on, że dorobek „Groni” to „prawdziwa skarbnica folkloru i piękna, ważny zapis najcenniejszych wartości Żywiecczyzny”. Dorobek Czesławy Marzeny Bajek prezentowany był w 1998 roku przez Radio Eska-Nord w Szczecinie w audycji pt. Księga Poetów. Twórczość „Groniarzy” dotarła także za Ocean. Rozgłośnie radiowe w Detroit i Livonii emitowały wiersze Hildegardy Filas-Gutkowskiej, Kazimierza Węgrzyna i Lucyny Szubel. W tym samym czasie słuchacze polonijnych rozgłośni metropolii detroickiej zapoznali się w audycji radiowej poświęconej „Groniom” z 25-letnią działalnością grupy. Pogadankę wzbogaconą wierszami wygłosiła Lucyna Szubel. W 1999 roku Telewizji Katowice zrealizowała reportaż pt. Baba z Kościelca poświęcony poetce z Ciśca – Czesławie Rusek. Najważniejszą formą popularyzowania dorobku „Groni” pozostaje jednak wydawanie tomików poszczególnych autorów oraz zbiorowych antologii grupy w ramach „Biblioteki Poetyckiej”. Pierwsza pozycja w tym cyklu ukazała się w 1976 roku a były to Medytacje chłopskie Henryka Biłki wydane z inicjatywy Zdzisława Marii Okuljara. Pomimo trudności finansowych seria wzbogacała się sukcesywnie o kolejne tytuły i obecnie liczy ponad dziewięćdziesiąt pozycji zawierających wiersze czołowych przedstawicieli grupy, takich jak Lucyna Szubel, Magdalena Zawada, Wawrzyniec Hubka, Stefania Kapłanowa, ale i mniej uznanych poetów, jak Konrad Blidy czy Henryk Żywotko. Owe kilkadziesiąt tytułów to plon wcale niemały, jeśli wziąć pod uwagę fakt, iż członkowie „Groni” drukowali swe tomiki nie tylko w Żywcu, ale i poza grupą, w Bielsku-Białej, Katowicach, Krakowie i Lublinie. Program grupy Lucyna Szubel napisała we wstępie do antologii poetyckiej pt. Nasza droga 1957-1998, że „«Gronie» nie manifestowały wielkich programów literackich, nie określały się profilowo, nigdy nie włączały się pod ogólne dyktando, ale obierając za patrona Emila Zegadłowicza skłaniają się ku twórczej myśli autora «Powsinogów Beskidzkich»”. Program Grupy Literackiej „Gronie” sensu stricto nie istnieje jednak – jak stwierdza Grzegorz Gazda – „nie ma grupy literackiej, która nie sformułowałaby swego programu. W każdej z nich był poeta bądź krytyk, który wypowiadał się w imieniu zespołu”. Nawet jeśli nie powstał program właściwy, jego elementy można odnaleźć w recenzjach przedstawicieli innych grup, w polemikach, dyskusjach i wywiadach prasowych, w sformułowaniach, które dotyczą literatury w najszerszym pojęciu. Program „Groni” na pewno nie został sformułowany w pierwszych latach ich działalności. Dopiero, gdy na arenie kultury żywieckiej pojawił się Zdzisław Maria Okuljar, zaczęły powstawać teksty, które można by uznać za programowe. Właśnie on, by zaakcentować regionalny charakter „Groni”, zaproponował zmianę nazwy grupy na Beskidzka Fraternia Literacka imienia Emila Zegadłowicza „Gronie”; wyraźnie odcinał się w ten sposób od terminu „grupa”, który według niego był ekskluzywny, elitarny, powodował izolację, a także zakładał profesjonalizm twórców. Tymczasem słowo „fraternia” ze swym etymologicznym wyjaśnieniem bardziej oddawało stosunki panujące wśród twórców beskidzkich, zwłaszcza, że Okuljar miał świadomość ewolucji, jaka się w „Groniach” dokonała: „«Gronie» w ciągu 19 lat swej działalności zmieniły swój charakter, z pierwotnie klasowego, grupowego, wyłącznie ludowego na coraz to szerszy, którego charakter i horyzonty dziś już wyraźnie się zaznaczają. Rozumując wedle zasad logiki i nomenklatury tej nauki, obecne «Gronie» po przemianach, które nastąpiły w ostatnich dziewięciu latach, przestały być jednokierunkowe, a stały się instytucją o działalności wielokierunkowej i bardziej wszechstronnej pod względem zamierzeń artystycznych, literackich, a przede wszystkim kulturalno-oświatowych, zgodnie z wymogami współczesnego czasu, dając pierwszy przykład w Polsce pod względem ideowym i organizacyjnym.” Swego rodzaju założenia programowe „Groni” odczytać można także z celów, jakie Zdzisław Maria Okuljar przypisywał żywieckiej grupie. „Ale praca nasza nie polega specjalnie na sygnowaniu się. Jest to zbędne. Celem naszym jest drążyć społeczeństwo ogarnięte nadmiarem cywilizacji, technokracji [...] zbliżyć je w możliwy dla nas sposób do humanizmu, do estetyki, kultury i oświaty, której nie daje życie na co dzień, coraz bardziej przemysłowe. To konieczna odtrutka tak potrzebna dla życia każdego narodu. Jeżeli choć w części udaje nam się zamierzenia nasze osiągnąć, to uważamy, że praca nasza nie poszła na darmo. Innym ważnym momentem naszej «konfederacji literackiej» jest to, że wielu rozproszonym ludziom bez różnicy wieku, wykształcenia, zawodu, pochodzenia dajemy jakby ochronę prawną, wsparcie moralne, fundujemy izolowaną i zagubioną jakże często osobowość wielu kolegów, którzy z tej «naszej fraternii» czują jakąś więź braterską, jakąś wspólnotę i możność przeżywania spraw wspólnych lub zbliżonych pod względem sztuki, estetyki i odczuwania. Przecież każdy twórca ma wyczulony system nerwowy – osamotniony często ginie – tu będąc we wspólnocie, nie czuje się osobnikiem wyizolowanym, czuje się potrzebny sobie i społeczeństwu.” Tego typu informacje na pewno zawierają w sobie elementy programowości, nawet jeżeli wizja jednego człowieka jest projektowana na całą grupę. Trudno bowiem jednoznacznie stwierdzić, jaki był stosunek do powyższych sformułowań innych twórców, można natomiast odtworzyć poglądy poszczególnych poetów, którzy chętnie mówią o własnej pracy, a swoje przekonania ujawniają w wywiadach, na spotkaniach poetyckich oraz przedmowach do tomików poezji. Po analizie tego typu materiałów stwierdzić można, iż z zadziwiającą wręcz częstotliwością pojawiają się w wypowiedziach różnych autorów bardzo podobne stwierdzenia, podobne etapy życiorysu twórczego, podobne motywy kierujące tymi ludźmi, gdy sięgali po pióro i podobne cele stawiane swej twórczości. Za modelową można uznać wypowiedź Zofii Rączki: „Wiersze, może raczej wierszyki, powstały u schyłku życia pod wpływem chwili. Jakiegoś ważnego wydarzenia, przeżycia. Staromodnie rymowane, bardzo proste, wręcz dziecinne. Napisane zostały z potrzeby serca, wydane dla zabawy, może dla wnuczek i wnuków, których w domu zawsze pełno. Jeśli ktoś je przeczyta z pewnością uśmiechnie się i pomyśli – może ten świat nie jest taki straszny skoro można w nim dostrzec tyle piękna.” Rysem indywidualnym jest w wyżej przytoczonych słowach sięgnięcie po pióro „u schyłku życia”, gdyż większość poetów deklaruje zamiłowanie do tworzenia już od dzieciństwa czy młodości. Zofia Łoboda-Zyzańska mówi o czasach szkolnych, Henryk Żywotko o pierwszym zawodzie miłosnym, który wyzwolił potrzebę pisania. Fakt druku wierszy w późniejszym okresie życia nie jest bowiem jednoznaczny z brakiem plonu poetyckiego. O długim okresie niewiary we własne siły i pisaniu do szuflady opowiada na spotkaniach Wanda Miodońska, a także pisze w swoim życiorysie Waleria Prochownik. Wobec braku jasno sformułowanego programu literackiego i znacznej ilości wypowiedzi metapoetyckich koniecznymi wydają się być rozważania o tzw. programie immanentnym grupy, tzn. programie, „który rekonstruujemy, analizując dzieła literackie”, bowiem rozważania o roli własnej poezji, o celach, wyborze warsztatu formułują także poeci beskidzcy bezpośrednio w swej twórczości. Często można znaleźć wręcz wersy o charakterze programowym, pojawiają się w nich bowiem takie kwestie, jak: stosunek do tradycji i współczesności literackiej, stosunek do siebie samego jako twórcy/poety, stosunek do własnej twórczości. Motywem najczęściej powracającym w wypowiedziach metapoetyckich jest prostota myśli przelewanych na papier, prostota języka, co wśród nieprofesjonalnych poetów często wywołuje uczucie zaniepokojenia, że ich twórczość nie jest godna, by stanąć w szranki z literaturą wysoką. Jednocześnie podkreślają, iż jest to poezja „od serca”, która nie może poszczycić się świadomością teoretyczną, ale powstaje z wewnętrznej potrzeby i w tym widzą jej niepodważalną wartość. Z prostoty myśli wynika oczywiście prostota języka, ład w układzie słów, wersów i strof. Tego typu stwierdzenia wprowadzały elementy polemiki z poezją skomplikowaną, pełną metafor, neologizmów, zabaw językiem, czego przykładem jest wiersz Feliksa Kantyki pt. Niektórym awangardowym poetom. Nie znaczy to jednak, że poeci żywieccy ograniczają się tylko do negowania dorobku literatury, przeciwnie – często z niej korzystają, są zafascynowani np. epokami i nurtami. Poeci romantyczni (Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki), poeci dwudziestolecia (Julian Tuwim, Kazimierz Wierzyński,) oraz twórcy współcześni (Jan Twardowski, Wisława Szymborska) często stanowią wzór do naśladowania, wręcz powielania motywów. Jaki jest zatem program Grupy Literackiej „Gronie” wpisany w długoletnią działalność i twórczość? Jego kamieniem węgielnym jest na pewno ogromna chęć tworzenia zakorzeniona w duszy poety, a fundamentem – poczucie wspólnoty, więzi łączącej ludzi pióra, którzy piszą na marginesie wielkiej, uznanej literatury. Elementami spajającymi poszczególne jednostki są węzły wzajemnej przyjaźni i miłość do beskidzkiej przyrody. Zwieńczeniem tego była niezwykle serdeczna atmosfera, którą udało się „Groniarzom” stworzyć w miejscu swych spotkań – żywieckim zamku. „Gronie” a Emil Zegadłowicz Związek grupy poetyckiej ze swoim patronem to zagadnienie wielowarstwowe. Najłatwiej prześledzić to, co na zewnątrz: udział „Groniarzy” w uroczystościach ku czci Emila Zegadłowicza, oficjalne deklaracje uznania dla twórczości poety i pochwały za wprowadzenie Beskidów w historię literatury polskiej. W tej warstwie tradycja sięga co najmniej roku 1934, kiedy to późną jesienią Zegadłowicz odwiedził Żywiec. Koło Młodzieży Akademickiej wystawiało wtedy Lampkę oliwną w reżyserii Władysława Studenckiego – młodego wówczas absolwenta filologii polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na utrwalenie tradycji Zegadłowiczowskiej w grodzie nad Sołą niewątpliwie wpływ miały zainteresowania naukowe Studenckiego i jego kontakty z Żywcem w okresie, gdy pełnił obowiązki wykładowcy w Opolu i Częstochowie oraz późniejsze prezesowanie „Groniom” przez Okuljara, który nie tylko sam był wielbicielem poety, ale starał się jego twórczość upowszechniać. Znaczną funkcję popularyzacyjną i informacyjną spełniały na pewno artykuły, które w„Groniach” i na zamówienie „Karty Groni” powstały. Należą do nich m.in. maszynopisy autorstwa Adama Ryszarda Fajfera zachowane w Towarzystwie Miłośników Ziemi Żywieckiej. Szkice pt. Zbuntowany poeta oraz Nad wyborem wierszy Zegadłowicza (dotyczy wydania z 1971 roku w opracowaniu Tadeusza Olszewskiego) choć nie zostały wydrukowane, powstały i są dowodem na istnienie w świadomości poszczególnych członków grupy „tematu Zegadłowiczowskiego”. Na pograniczu zewnętrzności i immanencji jest twórczość poetycka członków grupy, często o charakterze panegirycznym oraz oficjalne wypowiedzi posiadające znamiona programowości i odnoszące się do założeń „Ponowy” i „Czartaka”. Wśród bogatego dorobku „Groniarzy” znaleźć można kilka utworów, w których nawiązanie do życiorysu i twórczości Mistrza jest nader wyraźne. Dla założycieli i pierwszych członków Zegadłowicz na pewno był wzorem, o czym świadczy wielki szacunek, jaki przejawia się w wersach poetów żywieckich, np. w wierszu Henryka Biłki pt. Gorzeniowska ballada (w 80-tą rocznicę urodzin Emila Zegadłowicza), w poetyckim eseju Zdzisława Marii Okuljara pt. Kwitnie hortensja Tytusowa oraz cyklu wierszy tegoż autora pt. Antyfony Góralskie. „Gronie” nie zamierzały jednak tylko i wyłącznie powielać haseł „Czartaka”: „Gdy Zegadłowicz tworzył grupę «Czartaka» – tworzył grupę intelektualną, cenną, lecz jedynie bazującą na folklorze, na regionalizmie beskidzkim. Ocalono wtedy dla potomności wiele i zapisano wiele. Grupa «Gronie» – to twór różny, odmienny; – to twórcy, którzy nie opowiadają o folklorze i regionie w sposób opisujący jego cechy, zalety, piękno i urok, lecz mówią o nim bezpośrednio od siebie, tak jak się mówi do miłego przybysza przestępującego nasz próg: Wejdź. Tu jest mój chyż, ja tu mieszkam. Czy widziałeś coś piękniejszego i mądrzejszego na Ziemi – niż mój Dom.” Autor powyższych słów, napisanych po kilkuletniej działalności żywieckiej grupy, wyraźnie dostrzega różnicę między charakterem zboru, na czele którego stał Zegadłowicz, a ludowymi, nieprofesjonalnymi „Groniami”. „Groniarze”, podobnie jak poeci „Czartaka”, mają świadomość wewnętrznej wspólnoty, ale, w przeciwieństwie do nich, obce jest im tak silnie rozwinięte poczucie odrębności. Jeśliby porównać egzaltowane słowa o wyjątkowości „Republiki Górskiej”, tak często pojawiające się na łamach „Czartaka”, z autentycznym przywiązaniem do Ziemi Żywieckiej i Beskidzkiej wyczytywanym ze strof „Groniarzy”, te pierwsze wydają się być niejednokrotnie sztuczne i nieprawdziwe, wszak często zauważano z przekąsem, iż większość entuzjastów idei beskidzkiego regionalizmu Beskidów nie widziała na oczy. Tymczasem żywieccy poeci w przeważającej większości stąd się wywodzą, spędzili wśród pól i lasów całe swoje życie, oni tę ziemię znają na wskroś, dlatego ich poezja, choć prosta, czasami stereotypowa, jest prawdziwym uczuciem, umiłowaniem Ziemi Żywieckiej. Poeci skupieni w „Groniach” znają wartość swojej twórczości, wiedzą, jakie jest ich miejsce wśród uznanych twórców literatury. W wyniku owej skromności i świadomości tworzenia poza obiegiem literatury nie mogło zaistnieć w świadomości żywieckich poetów poczucie spełniania wielkiej misji, o której pisali Jan Nepomucen Miller, Edward Kozikowski i Emil Zegadłowicz w przedmowie do pierwszego numeru „Czartaka”. Mimo znaczących, wydawać by się mogło, różnic, lista podobieństw, zbieżności (świadomych lub nie) jest długa. Gdy spojrzy się na „Gronie” i założenia „Czartaka” oraz poglądy samego Zegadłowicza z okresu działalności jego grupy przez pryzmat czasu i analizy twórczości żywieckich poetów, przez pryzmat haseł układających się w mozaikę motywów pozwalających na odtworzenie sposobu postrzegania świata, okazuje się, iż „Gronie” w dużej mierze pozostały wierne ideałom głoszonym przez twórców kategorii „Republika Górska” i ich przywódcę duchowego; w niewielu punktach immanentnego programu dostrzec można różnice. Oprócz profesjonalizmu grupy Zegadłowicza i Kozikowskiego ważna była rola lidera, którą w „Czartaku” spełniał ten pierwszy; w przypadku „Groni” za osobowość mógłby być uznany Zdzisław Maria Okuljar. Żaden jednak z żywiec(Na^+'33k@r(U`9l)OiciJ33@@rX[)Pj J33p"P)QjJ33@"P(Rg^+ 33`hr(U`9l)Sh+~33kAht?'K t@L)Tj+²33p"P)Uo(X33@rX[)Vh X33@rX[)WichX33@@rX[)XjX33p-"P)YjX33@-"P)Zh ȅł33C"P)[jł33pC"P)\o(33Z"P)]h Ȳ33Z"P)^ich33Z"P)_j33@Z"P)`q  33pp"P)aqe 33@p"P*bwJ!33!Ƞ9T%*cpW!33h!Ƞ9T%*dq !338!Ƞ9T%`eh `1DP dTfp7" `12#  ȏ`1  >F P,,UЩT2`1 :s ,(`1|67 BT2 C "gp7pvCǝp Mh Frame 1Bg@@ U Ue4?%di@8@ U A1ª<Τ&i@p@RRGЁi@D USJrpUi@ V Vʠ_9rS=i@@@R鮺kTYրi@ UĝGiwPWWpt+i@ V\]tnr->i@aaY'1Pe^ ei@DccE-pҏ1Ji@8@R}> %4i@̙ UKzi@ V[°Y~r^i@aWӸ13S1Ppi@c;GkԆi@p@Ri4TVni@ Uo҆wĺA=pPi@T V PZk|i@ X X :Di@<[[ 0ʕMrbi@@aUߦE:i@̘cg0q!X@i@@RƵZ̺Tضri@T U\"zr v=i@ V2`X;0Lkw8i@@ X{;GrgLi@x[ CTrQgi@aRYfX #i@cZ2ѽƭr@i@@R`i@ U!3EcUi@ę VWVfNk+i@ X+$@jki@[:K8\ r<+i@aO>1d^ i@Tc?H!_ i@@QQcF#i@TR›VVۜ#!i@ܘ U w_ii@ V}T/i@ Xp3܌쮶Ui@[Yid@r#Si@aJ0spQi@c|_i@T@Q w"(i@Rg.)'i@  U/LCg`i@8 Vˣ}R/.Si@ Xki(k[gVi@,[}Ǘmr$i@@aEpwMi@ܘc䴚ei@@QO{sԂi@̙QB X[wV_i@TRr&Mi@tTTΊrnoi@ Uʰijq?[J`i@T VdYHV$/3i@@ Xܐ?F(i@X[jY5Xi@^^Ç%bp(i@d`VSqKi@a#V3 ai@0c/tQi@@N+\.(ri@P#3i~ i@0Q_vy:i@RfP(A%Pi@SSJ)({Ԅ,ji@TT>]ƃnIr2Gi@ UDACl\i@ Vȋ@Ft-:dOv i@ X'Z!i@ZZE.0uai@@[Ģz8ri@^lQi@̙`)L/b-i@a }nf1# i@tc OOi@@N 8)7ڀi@PѢi@Q R[[͕kc `i@Rų,ٖ/i@SN0Yɦ7jX i@TƅBC0q(+i@ Uʼn 1 ϡhhdi@Ę VȲ0DSm1ŝV8i@ X">edhi@ДZƁ{0n#i@[/͏)i@^_7jZMfi@0__Td1bT.\i@@`x,+xV@i@Ta+.Ɔsi@c%~x0i@@NZZty2݀i@tPOF]a`i@Qb!ob i@TRi@SO?/qI0i@T%jqMi@T Uȸu%!Xi@ VB,lZi@`1LqTU*>i@ai@b+s`Hi@̘cŬ}"%i@@N4:vo i@Pbii@0Qi@Ri@SpUn-sV+i@T0FKvi@ Ui@ Vi@ XŹEi@ YҸʢ1xi@ؔZp 0PHi@[Ʀɵ1Si@\{پ̃a i@̘^U8X_li@̙_ƌtvu#;Xi@@`vq(i@8ai@b<#Ni@c׸ܺTթ( i@ddm{ UMͣHi@@Nb6JVl,i@P ²M `i@Qi@Ri@S%Ǩqb.Pi@TT|rV֖aԀi@8 Ui@ Vi@ W WŐlʤV[)յi@ XݒSR'i@ YƫqʈSK`i@$Zǫ0Im(i@[i@\Coްi@0^Pɝ47Ji@0_.& $Ab_Pi@`,m ,i@pai@bLuê\yi@Tci@dt&>%i@@NŎbIiTi@DOO!C,a:i@P~i@Qi@Ri@SF9F:Ӕhi@T''+1 thi@p Ui@ Vi@ WD"sH#[?Oi@T Xi@ YHۛ)#s3i@lZNJ0B/ i@[i@\))kF !i@^ŋjkgi@_`<1][@i@`33["RqFvxi@ai@b\ \@@i@ci@d){8q^ i@@NŸ[u2XHi@O"" ,i@TPi@Qi@Ri@S56 Si@Tmo:Ɫ`i@ Ui@ Vi@ WC]Si@ Xi@ YͲQtڧ)l8i@Z",uCi@@[i@\ߋ !wi@^#Qi@_n^ x i@`qswD)hi@ai@bm)p6i@܍ci@db߿N i@ee4i@pff=i@p@Nkrƾi@OU)`i@Pi@Qi@Ri@S.j5VkS5hT i@ Ui@ Vi@ WjG i@ Xi@ Y]}!Ni@Z^,f@i@[i@\MOޛ!v .i@d]]Ň߅C Si@^i@_6߱#%8ZZ@i@@`ȇoTi@ai@b}lAGV$Z4i@ ci@dpOS]i@e4i@fn@i@@Ni@O#)Cii@Pi@Qi@Ri@SvT* i@Tqy;hi@ Ui@ Vi@ WG{0heFi@T Xi@ Y'*ﱕqgMi@HZĚ21,XRi@[i@\1#Bo4i@̚]ħ{ɡO|i@$^i@_D4 Ei@`M"QH(i@Tai@bōY|+fMi@dci@dSbAƜvE"w i@e4i@Tf/i@T@Ni@OmX4B9i@TPi@Qi@Ri@SŽXެlMGni@Tŧƽ2gXi@T Ui@ Vi@ WDo‘toi@ Xi@ Y;X8,i@Z~,IZPi@[i@\i5hi@0]"ԧƈi@^i@_b7N i@`Ņ„vIi@ai@bŞp/Z%gi@ci@dūY2mPi@e4i@ďfu@i@@Ni@OŶ_i@Pi@Qi@Ri@Si@TIʧ@i@ Ui@ Vi@ Wi@ Xi@ YŒpwۜi@ؔZv(ui@@[i@\Ş|vEQ`i@]G_ q1bli@H^i@_ūn ;Zxi@T B#ni@ Ui@ Vi@ Wi@ Xi@ Yi@Z66)i@[\3˘Hi@\ŬܵqjKi@]i@^i@_P㮽E0i@`D}/R[Ŏ Hi@؍ai@bP~Ki@c ֽF`i@ddťΐi@@Ni@O!u$i@Pi@Qо_¿@ a i@Ri@SţJ cui@tTD.5[@i@Ę Up†n(i@ Vi@ Wi@ Xi@ Yi@ZTʪC i@[3SXi@ę\V[Ucxi@T]i@^i@_ŷsሲ @i@`Ufe=i@HaŪtsNĒi@bܾ_"nj|i@Tcuu 6 i@dŸ(&$i@@Ni@Ohi@l_ͭ#Na$i@Ta?6^齨Gi@b ܕ2@i@pdmo)i@@Ni@Pi@Ri@S OT_&ui@ T?jOڰI\͠i@ UwW?^դA@i@Ę V0"{mi@ W'8EPi@ XMJ#i@H Y܆˺WPi@[9` =ji@8]Űza XvP`i@^(E`ҥBi@ؙ_`ȠAi/i@a"2?+CiOi@Tb$ner+i@8dqQqS=h`i@@Ni@Pi@Ri@SjΓ/i@ܙTFQp Ueri@p UuLaDai@T Vś ;i@T W2 9CxR8i@ X2d,V㔎G!cXi@ Yτr^i@@[V┩jZi@]`wN%)i@^Foi@H_BPFi@aFp=@qi@b3l81Ҟi@d  Ai@0@Ni@Pi@Ri@S {s F7рi@TMSkcVei@8 UL?)Zi@ VsNµaJ`i@ Wm-Li@ X(@6vi@$ YBGi@[nu]vi@]`t/Ci@`^˛(H{o#y`i@_5dP:~i@TaPY1[҅i@bM6O,G-i@ędd . rii@@Nſ#e!hi@Pi@Ri@S1$Hmځi@TTT Upq@e>xi@ Usrb4+Ƭ i@p VI$ƒ| i@ WƧI/ji@ X''%@rdi@ YŴi.v{f³i@[v|-7Bi@L]וhXi@^UIޯHb5A i@$_0xjS&i@ajZÞei@Tbz-Q,+."Hi@d0t,jKi@d@Ny6ۚehi@Pi@Ri@S;f&O.i@TYVtUdHi@  V `Aҙ@i@T W00K=~i@  YťP[ATFsi@]K7G%^i@ę^K#;sJc4Yi@_-wSi@a[GDoi@b%rȀi@T@N/vf[Am3i@P%i@RS6Bϒ ]i@S/&jni@̙T_W1#0Ti@ Vqs (& Zi@  YŖ7af i@@]=sii@t__yݝ4X`i@Ta^ni@b77$r؎i@@NĒw7b4yi@@P 赉4i@ĘR-3n*Ui@Si­)k;i@TcX1'|!di@T V 6 i@ YŇ`, i@]+ti_i@$aC>I8wlhi@Tb`/δ Wi@@NĢbDċZmbHi@Pś͏Ÿm`dai@R#/dXami@S4u# hgi@DTgYq!+oi@ VBB fSPi@T YxRlp eCi@]jۚG#.i@bkS5R!i@@Ne§sAc9~i@Pm(Jvi@TRPoVWbm}i@HTjZ}Yi@ VC%$l0i@ Yhk=Ii@]µ*`e i@b K<@i@p@N3O'+ci@P;E`i@R!Xwi@ Tm[`3{9i@ Vhь&YQ؄.i@ YXی¸GNi@@]@@Û:i@R%]1䜚MT5i@h@NW{ƺ*.jJJ0i@Pʯ0qji@TR!Ӊq\Yzi@,@Ny^Ƭ?>j2 i@@P'Zi@Rjԏg$i@@Pi\*/Ѯi@R2֝M=i@@Pe.[Z\i@R Ɓ2ƠIi@x@P~,[öyjE(i@pR2.Ti@<@P]ƨsj>i@8@@:i{{ -"?R(3tnp<q!`$k{{ -"2 (x8 Bej&ki@i(i scrolldelta scrolldelta:l{}~ ?%(3y p<q  $n{}~ 2 `x8A@nm&nl@l(l' scrolldelta  scrolldeltaxop"y  l   ZB pb dD+@$qpy2 I$9Vbp!qo(o(o6http://pracaunas.nazwa.pl/tmzz/zdjeciagroni.pdf_self"rpycg U{-0 sVerdana txLF"sHTMLText5

ADAMEK Anna (1915-), zam. w Budzowie; poetka ludowa. Dorobek w rękopisach. BADORA Agnieszka (1984-), ur. i zam. w Żywcu. Laureatka wielu nagród za dziecięcą twórczość poetycką. Publikowała w „Karcie Groni”. Autorka tomiku Jestem (Żywiec 1998). BAJEK Czesława Marzena (1934-), zam. w Wilkowicach; nauczycielka. Członek GL „Gronie” (od 1983). Wydawnictwa zbiorowe: Almanach Literacki BTSK (Bielsko-Biała 1995), Przytulone do serca (Żywiec 1996), A Duch wieje kędy chce (Lublin 1996), Zapis wyobraźni (Szczecin 1997), Czas wolny czasem twórczym (Bielsko-Biała 1997), Portret dziecka (Oświęcim 1997), Hortulus. Almanach poetycki (Bydgoszcz 1998), Księga poetów. Księga przyjaciół (Szczecin 1998), Piórem, pędzlem i dłutem. Almanach (Jastrzębie Zdrój 1998), Taka to nasza kochana ojczyzna (Bielsko-Biała 1998), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998), Bez granic. Almanach literacki (Jastrzębie Zdrój 1999), Wpisani w XXI wiek (Bydgoszcz 1999), Cztery pory roku (Wrocław 1999), Tu śpiewają kamienie. Almanach literacko-plastyczny (Jastrzębie Zdrój 1999), I moja tęsknota (Oświęcim 1999), W ciszy przyjdź do mnie (Szczecin 1999), Brodawka życia (Bydgoszcz 2000), Krajobrazy wewnętrzne. Antologia poezji nauczycieli województwa śląskiego (Katowice 2000), Długie wieczory (Wilkowice 2001), Uśmiech kwiatów (Żywiec 2002). Wydawnictwa indywidualne: Pejzaże dzieciństwa (Wilkowice 1999), Od halnego o bryzę (Wilkowice 2000), Długie wieczory (Wilkowice 2001), Z nadzieją… (Wilkowice 2003). BALON Jan Adam (1951-), ur. w Bielsku-Białej, zam. w Choczni. Członek GL „Gronie” (od 1968). BANAŚ Maria Anna, wydawnictwa zbiorowe: Żywieckie doliny i szczyty (Żywiec 1994). BARTKOWSKA Aniela BARTYZEL Wilhelm (1909-1990), ur. i zam. w Zawoi; poeta ludowy. Współzałożyciel GL „Gronie”. Wiersze próbował pisać już w szkole podstawowej; przed wojną prowadził kółka teatralne. Publikował w czasopismach: „Gronie”, „Karta Groni”, „Przyjaciel Młodzieży”, „Dzwon Niedzielny”, „Żołnierz Polski”, „Wieś – Jej Pieśń”, „Wielkopolanin”. Wydawnictwa zbiorowe: Antologia współczesnej poezji ludowej (Oprac. J. Szczawiej. Warszawa 1985), Spod beskidzkich groni (Oprac. E. Rosner. Bielsko-Biała 1979), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998). L. Szubel: Bartyzel Wilhelm. W: Słownik biograficzny Żywiecczyzny. Red. A. Urbaniec. T. 1. Żywiec 1995, s. 19-20; E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 5. BARUŚ Anna (1913-), ur. w Oświęcimiu, zam. w Bielsku-Białej; nauczycielka. W 1932 ukończyła Seminarium Nauczycielskie im. św. Hildegardy w Bielsku-Białej. Członek Związku Literatów przy Związku Nauczycielstwa Polskiego w Bielsku-Białej. Pierwsze próby literackie w 1976. Wydawnictwa zbiorowe: A drzewa schylają korony…(Żywiec 1992), Żywieckie doliny i szczyty (Żywiec 1994), Przytulone do serca (Żywiec 1996), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998). Wydawnictwa indywidualne: Był taki czas, Zwierciadło czasu, Szlakiem życia (Żywiec 1986). BASIK Franciszek (1903-), ur. i zam. w Korbielowie; poeta ludowy. Znaczna część dorobku w rękopisach. Drukował w antologii Spod beskidzkich groni (Oprac. E. Rosner. Bielsko-Biała 1979). BASTGEN Lucjan (1882-1972), ur. w Horodence, zam. w Bielsku-Białej; dziennikarz „Dziennika Zachodniego”, współpracownik „Kroniki Beskidzkiej”. Członek GL „Gronie” (od 1970). Ukończył prawo na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Autor kilku szopek satyrycznych z czasów okupacji, np. Pod czarnym orłem, Idzie żołnierz borem, lasem, które odgrywane były przez zespoły amatorskie. Autor niepublikowanych wierszy i prozy, w tym kilkusetstronicowego pamiętnika, który pozostaje w rękopisie. Z M. Okuljar: Lucjana ostatni polonez. „Kalendarz Beskidzki” 1977, s. 161-166; E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 6. BĄK Agnieszka (1908-?), ur. w Trzebini, zam. w Radomierowicach; poetka ludowa. Ukończyła cztery klasy szkoły podstawowej. Wiersze zaczęła pisać w czterdziestym roku życia. Wydawnictwa zbiorowe: Wiersze proste jak życie (Lublin 1966), Antologia współczesnej poezji ludowej (Oprac. J. Szczawiej. Warszawa 1972), Wieś tworząca. Antologia współczesnej poezji chłopskiej T. 3 (wybór, wstęp i oprac. E. i R. Rosiakowie. Lublin 1968). E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 6; Wieś tworząca. Antologia współczesnej poezji chłopskiej. Wybór, wstęp i oprac. E. i R. Rosiakowie. T. 3. Lublin 1968, s. 30; Antologia współczesnej poezji ludowej. Oprac. J. Szczawiej. Warszawa 1972, s. 894. BEDNARZ Antoni (Kamesznica) BERNDSEN Emilia (1935-), zam. w Sułkowicach k/Andrychowa; technik technolog. Członek GL „Gronie” (od 1975), Grupy „My” z Andrychowa. Animatorka życia kulturalnego w Andrychowie. Z poezją zetknęła się poprzez swojego ojca, kuzyna Jantka z Bugaja. Wydawnictwa zbiorowe: U źródeł Wisły (Bielsko-Biała 1980), Antologia poezji sakralnej (Wrocław 1989), Pisane po drodze (Andrychów 1988, 1992), Pokojem darzyć dni świata tego (Andrychów 1990), Polonijny Biuletyn Informacyjny (Liége/Belgia/ 1991), A duch wieje kędy chce (Lublin 1993), Wiersze przyjaciół (Legnica 1993), Żywieckie doliny i szczyty (Żywiec 1994), Słowem i kreską (Wrocław 1994), Almanach literacki BTSK (Bielsko-Biała 1994), Polska nam Papieża dała T. 1 (Kraków 1993), T. 2 (Kraków 1996), T. 3 (Kraków 1999), Przytulone do serca (Żywiec 1996), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998), Almanach literacki BTSK (Bielsko-Biała 1995), Kaplica-Sanktuarium na Groniu Jana Pawła II (Andrychów 1997), Kalendarz przeznaczeń (Kraków 1998), Uśmiech kwiatów (Żywiec 2002), Ojcu Świętemu. Almanach poetycki (Czekanów 2003), Światłem będący zanurzeni w światłości (Kraków 2004). Wydawnictwa indywidualne: Kwitnienie kasztanu (Andrychów 1980), Na zielonym tle (Żywiec 1984), Błogosławiony grudzień (Żywiec 1990), Słońce w kłosach (Żywiec 1990), Głos czasu (Andrychów 1994), Te wspaniałe dzieci małe (Bielsko-Biała 1997), Ćwierkały raz wróble (Bielsko-Biała 1997), Z obfitości serca (Bielsko-Biała 1999), Skarb grudniowego nieba (Bielsko-Biała 2002), Każde dziecko jak słoneczko (Bielsko-Biała 2003), Gdzie dziecko u mamusi, tam wiersz być musi (Bielsko-Biała 2004). E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 6; Minisłownik biograficzny polskich współczesnych poetów religijnych. Gliwice 2002; J. Mikś: [b. t.]. W: E. Berndsen: Na zielonym tle. Żywiec 1984. BIDZIUK Halina, zam w Żywcu; długoletnia sekretarka Zarządu GL „Gronie”. BIEGUN Ewa, zam w Lipowej. Wydawnictwa zbiorowe: Uśmiech kwiatów (Żywiec 2002). BILCZEWSKA Danuta (1944-), ur. w Zakopanem, zam. w Bielsku-Białej, nauczycielka. Absolwentka Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie. Debiutowała w czasopiśmie „Metalowiec”, publikowała w czasopismach: „Gość Niedzielny”, „Wieści”, „Chłopska Droga”, „Przewodnik Katolicki”. Wydawnictwa zbiorowe: Polska nam Papieża dała (Kraków 1985), Jest nas troje: Bóg, góry i ja. (Andrychów 1997), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998). Autorka tomiku W ogrodach ciszy (Bydgoszcz 2001). T. J. Bilczewski: Posłowie. W: D. Bilczewska: W ogrodach ciszy. Bydgoszcz 2001, s. 56-62. BIŁEK Ewa BIŁKA Henryk (1910-1978), ur. w Stryszawie, zam. w Andrychowie, poeta ludowy. Współzałożyciel i wieloletni prezes GL „Gronie”; członek władz naczelnych STL w Lublinie; pracował społecznie w Towarzystwie Miłośników Ziemi Żywieckiej, Towarzystwie Miłośników Ziemi Wadowickiej. Gdy był dzieckiem, rodzice wyjechali do USA, wychowywany przez krewnych sam nauczył się czytać i pisać. Skończył korespondencyjne Technikum Ekonomiczne. Zaczął tworzyć wiersze w wieku 17 lat; zadebiutował w 1929 na łamach krakowskiej „Roli” wierszem Liście. W 1947 wziął udział w Zjeździe Pisarzy Ludowych w Rytwianach, zorganizowanym przez redakcję „Wsi”. Publikował m.in. w czasopismach: „Gronie”, „Karta Groni”, „Wieś – Jej Pieśń”, „Wielkopolanin”, „Orędownik”, „Dzwon Niedzielny”, „Głos Robotniczy”, „Życie Ziemi Żywieckiej”, „Wieści”, „Głos Młodzieży Wiejskiej”, „Kamena”, „Zielony Sztandar”, „Życie Literackie”. Wydawnictwa zbiorowe: Antologia współczesnej poezji ludowej (Oprac. J. Szczawiej. Warszawa 1985), Spod beskidzkich groni (Oprac. E. Rosner. Bielsko-Biała 1979), Żywieckie doliny i szczyty (Żywiec 1994), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998). Wydawnictwa indywidualne: Medytacje chłopskie (Żywiec 1976), Spadnę gwiazdą (Lublin 1976), Spłynęło latami (Bielsko-Biała 1979). M. Zawada: Henryk Biłka (sylwetka). „Karta Groni” 1981, nr 11, s. 192; E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio-bibliograficzny. „Kwartalnik Metodyczny” 1981, nr 1-2, s. 4; L. Szubel: Biłka Henryk. W: Słownik biograficzny Żywiecczyzny. Red A. Urbaniec. T. 1. Żywiec 1995, s. 27; M. Stanclik: Buk na groniu. Podzwonne Henrykowi Biłce. „Podbeskidzie” 1979, s. 11; R. Rosiak: Wstęp. W: H. Biłka: Spadnę gwiazdą. Lublin 1973, s. 7-10; E. Rosner: Wstęp. W: H. Biłka: Spłynęło latami. Bielsko-Biała 1979, s. 3-4; Wieś tworząca. Antologia współczesnej poezji chłopskiej. Wybór, wstęp i oprac. E. i R. Rosiakowie. T. 3. Lublin 1968, s. 41; Antologia współczesnej poezji ludowej. Oprac. J. Szczawiej. Warszawa 1972, s. 897; R. Danel: Dane o gawędziarzach. Henryk Biłka. W: Tegoż: Beskidzkie opowieści ludowe. Bielsko-Biała 1979, s. 135. BIŁKA Zofia Krystyna (1923-), pseud. Krystyna Głębicka, ur. w Wadowicach, zam. w Andrychowie; pielęgniarka. Debiutowała w 1969 roku w „Wieściach”. Publikowała w „Karcie Groni”. E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 7. BLIDY Konrad (1980-), członek GL „Gronie” (od 1998). Autor tomików: Portrety (Żywiec 1998), Uczta umysłów (Żywiec 2002). BŁONIARZ-MARKULIS Zofia (1943-), ur. w Kamienicy Górnej na Podkarpaciu, zam w Szydłowie; farmaceuta. Z Grupą Literacką „Gronie” zetknęła się w okresie pracy w Żywcu, w 1969 została członkiem. Wydawnictwa zbiorowe: Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998). BOGUCKA-PANUSZ Krystyna (1953-), ur. w Ostródzie, zam. w Bielsku-Białej, Łodzi (od 1976) a nast. USA (od 1983). Członek GL „Gronie” (od 1974), Klubu Młodych Pisarzy „Wiadukt” w Łodzi. Publikowała w „Odgłosach”, „Do Rzeczy”, „Nowym Dzienniku” (USA), „Gwieździe Polarnej” (Kanada). Autorka tomików: W cieniach myśli (Żywiec 1981), Wieża kościelna (Bielsko-Biała 1997). BOLKOWA Aniela (1914-), ur. w Ujsołach, zam. w Kaczycach k/Skoczowa, poetka i gawędziarka ludowa. Ukończyła szkołę powszechną. Autorka niepublikowanej sztuki pisanej gwarą Złote gody (Maszynopis w archiwum TMZŻ). Wydawnictwa zbiorowe: Żywieckie doliny i szczyty (Żywiec 1994), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998). R. Danel: Dane o gawędziarzach. Aniela Bolkowa. W: Tegoż: Beskidzkie opowieści ludowe. Bielsko-Biała 1979, s. 135; E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 7. BONI Tadeusz (1951-), ur. w Szczecinie, zam. w Krakowie. Członek GL „Gronie” od 1983 roku. Publikował w czasopismach: „Echo Krakowa”, „Życie Literackie”, „Sygnały”. Autor tomiku Obojętność. BOSIAK Wanda Zofia (1918), ur. w Węgierskiej Górce, zam. w Krakowie. Wydawnictwa zbiorowe: Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998), Żywieckie doliny i szczyty (Żywiec 1994). Wydawnictwa indywidualne: Żywiecczyźnie wierni (Żywiec 1985), Z Krakowem w sercu (Żywiec 1988), Z dna swojego smutku (Kraków 1989). CEBO Janina, zam. w Bukownej. Autorka wierszy dla dzieci. Dorobek w maszynopisach. CHLEBIK Sabina (Żywiec) CHŁOPEK Helena (1917-2007), ur. w Rozalinie, zam. w Chrzanowie; poetka ludowa. Członek GL „Gronie” (od 1970), Grupy Twórczej „Cumulus” w Chrzanowie, STL w Lublinie. Ukończyła 5 klas szkoły podstawowej. Zaczęła pisać w wieku 15 lat, kilka utworów (przeważnie o tematyce religijnej) zostało opublikowanych w „Rycerzu Niepokalanej”. Właściwy debiut w 1936 w „Niedzieli” pod panieńskim nazwiskiem Helena Świtałówna. Wszystkie teksty przedwojenne spłonęły w pożarze w 1939. Ponownie debiutowała w 1971 w GL „Gronie”. Publikowała w czasopismach: „Zielony Sztandar”, „Kamena”, „Niedziela”, „Gość Niedzielny”, „Karta Groni”, „Przewodnik Katolicki”, „Za i Przeciw”. Wydawnictwa zbiorowe: A drzewa schylają korony (Żywiec 1992), Żywieckie doliny i szczyty (Żywiec 1994), Przytulone do serca (Żywiec 1996), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998), Uśmiech kwiatów (Żywiec 2002). Wydawnictwa indywidualne: Z Rozalińskich łanów (Żywiec 1981), Powroty (Żywiec 1984), Okruchy (Lublin 1989), Za miastem (Chrzanów 1996), Pójdę tam (Kraków 2005). H. Szal: Posłowie. W: H. Chłopek: Okruchy. Lublin 1989, s. 83-91. CHŁOPEK Marian (1955-), pseud. Mahor, zam. w Chrzanowie; poeta, dramaturg, tłumacz z języka francuskiego. CHMIELEK Wanda, zam. w Wierzchowie k/Bochni, poetka ludowa. Debiutowała w 1948. Wydawnictwa zbiorowe: Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998), Trwaj z Mazurkiem Dąbrowskiego. T. Śliż: Filia GL „Gronie” przy Oddziale Krakowskim TMZŻ. „Karta Groni” 1999, nr 20, s. 192; T. Śliż: Krakowska Filia „Groni”. „Małopolska. Regiony – regionalizmy – małe ojczyzny” 1999, T. 1, s. 292. CIEŚLICKA Maria (1903-), ur. w Komorowicach, zam. w Bielsku-Białej, poetka, pisarka. Członek GL „Gronie” od 1970. Debiutowała w 1970 wierszem Czarowna ziemia w „Kronice Beskidzkiej”; publikowała w „Chłopskiej Drodze”. CIEŚLIK Franciszek (Kobiernice) CIUĆKA Anna (1915-), ur. i zam. w Świnnej, poetka ludowa. Członek GL „Gronie” od 1969. DOMINIK Rudolf Stefan (1931-), pseud. Janusz Oksza, Roland Kawecki, ur. w Radomsku, zam. w Jaworznie; publicysta, autor opowiadań, wierszy oraz adaptacji scenicznych. Członek GL „Gronie” od 1990. Publikował m.in. w „Głosie Ziemi Cieszyńskiej”, „Echu Jaworza”, „Kronice Beskidzkiej”. Wydawnictwa zbiorowe: Żywieckie doliny i szczyty (Żywiec 1994), Przytulone do serca (Żywiec 1996), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998). E. Rosner: Z tradycji literackich Podbeskidzia. Nauczyciele poeci. „Podbeskidzie” 1973, s. 8; E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 9. DROBISZ Antonina (Gilowice) DURAJ Andrzej, wydawnictwa zbiorowe: Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998). DZIERGAS Ewa (Żywiec) DZIUBEK Witold (1953-), ur. w Baranowie Sandomierskim, zam. w Jaworznie, ekonomista. Dzieciństwo spędził w Bieszczadach i Beskidach. Członek GL „Gronie” (od 1973), GL im. Ignacego Fika w Oświęcimiu. FABER Wincenty (1936-1980), ur. w Bielsku-Białej, zam. w Krakowie, absolwent filologii słowiańskiej na UJ. Debiutował w 1959 roku na łamach „Życia Literackiego”. Współpracował z czasopismami: „Poezja”, „Wieści”, „Świerszczyk” oraz z Teatrem „Groteska” w Krakowie. E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny. „Kwartalnik Metodyczny” 1981, nr 1-2, s. 5. FAJFER Adam Ryszard (1943-), ur. w Choczni, zam. w Gorzeniu Górnym. Członek GL „Gronie” (od 1970), GL „Wyraz” w Kętach, ZLP (od 1976). Absolwent filologii polskiej na UJ. Oprócz poezji i prozy pisze także szkice i rozprawy popularnonaukowe poświęcone głównie twórcom ludowym (m.in. opracowanie poświęcone twórczości →H. Biłki pt. Studium monograficzne o Henryku Biłce) oraz dorobkowi literackiemu Emila Zegadłowicza. Debiutował w 1965 wierszem Oszukiwanie siebie w „Głosie Młodzieży Wiejskiej”. Publikował m.in. w czasopismach: „Poezja”, „Życie Literackie”, „Zarzewie”, „Tygodnik Kulturalny”, „Wieści”, „Gazeta Krakowska”, „Dziennik Polski”, „Podbeskidzie”, „Karta Groni”. Wydawnictwa zbiorowe: antologie GL „Wyraz” (Kęty 1979, 1980) Wiersze dla Was (Warszawa 1982), Nadskawie (Bielsko-Biała 1983), Rysopis, Wiersze dla matki, X Krakowskie Dni Poezji, Naszym piórem, Słowa i kształty, Wyraz o Oświęcimiu. Wydawnictwa indywidualne: Ballady gorzeńskie (Kraków 1971), Zielone świątki (Warszawa 1975), Ojciez z Beskidów, Wrzesień był piękny tego roku, Gdzie ogień buzuje i mucha bzyka, Przypadki Amora, Oczekiwania, Człowiek z zasady, Szczęśliwa stokrotka, Imię Jego dzisiaj – Miliony (Gorzeń Górny 1995), Zbliżania (Gorzeń Górny 1995), Zapracowana dziewczynka. E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny. „Kwartalnik Metodyczny” 1981, nr 1-2, s. 6; Sylwetki twórców i popularyzatorów kultury i sztuki województwa bialskiego. Red. Z. Brożek. Bielsko-Biała 1987, s. 26; H. Biłka: Nowy piewca z Gorzenia. „Karta Groni” 1976, nr 7-8, s. 204. FALISIEWICZ Alicja (1952-), ur. we Wrocławiu, zam. w Żywcu. Członek GL „Gronie” od 1969. FEĆ Maria (1948-), ur. w Szczawiku k/Muszyny. FERUGA-LEMBRANT Stanisław (1938-), ur. w Rudzicy, zam. w Roztropicach, nauczyciel. Członek GL „Gronie” od 1970. Debiutował w 1970 w „Głosie Nauczycielskim”, publikował m.in. w „Kamenie”, „Życiu Literackim” oraz almanachu Młody Śląsk Literacki. Wybór i oprac. Józef Górdziałek i in. Katowice 1975. E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 10. FILAS-GUTKOWSKA Hildegarda (1943-), ur. i zam. w Bielsku-Białej, poetka, prozatorka. Członek GL „Gronie” od 1973, GL „Apostrofa” z Bielska-Białej. Jako prozaik debiutowała w 1973 opowiadaniami Cirrus, Czarnusia, Czy jest? w „Poglądach”, debiut poetycki w 1974 w „Wieczorze”. Publikowała m.in. w czasopismach: „Nowa Wieś”, „Profile”, „Wieczór”, „Życie Przemyskie”, „Kronika”, „Nowości”, „Tygodnik Kulturalny”, „Wieści”, „Rolnik Spółdzielca”, „Kalendarz Beskidzki”, „Zielony Sztandar”, „Sonda”, „Rodzina”, „Świerszczyk”. Wydawnictwa zbiorowe: A drzewa schylają korony (Żywiec 1992), Żywieckie doliny i szczyty (Żywiec 1994), Przytulone do serca (Żywiec 1996), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998), Uśmiech kwiatów (Żywiec 2002). Wydawnictwa indywidualne: W zapachu tarniny (Żywiec 1980), Płonący zmierzch (Żywiec 1982), Śladem gorących cieni (Bielsko-Biała 1990), Rozmodlone słowa (Bielsko-Biała 1997), Dotykanie życia (Bielsko-Biała 2001), Paciorki nadziei (Bielsko-Biała 2003), Zielona tęsknota (Bielsko-Biała 2003), Rozmowy w cieniu jabłoni (wspólnie z →E. Trybalską), Jesienny taniec jarzębiny (Żywiec 2005). E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 10-11. GASIŃSKA Barbara (Bielsko-Biała) GAWRON Katarzyna (1912-1991), ur. i zam. w Ślemieniu a nast. w Suchej Beskidzkiej, poetka ludowa, recytatorka i gawędziarka. Członek STL w Lublinie. Do szkoły uczęszczała zaledwie rok, książki czytała z własnej potrzeby. Wiersze tworzyła od dziecka, zarówno w gwarze jak i języku literackim. Tekstów nie zapisywała, przechowywała je w pamięci. Tworzyła także humorystyczne i obyczajowe gawędy oraz drobne utwory satyryczne. Publikowała w czasopismach: „Gromada-Rolnik Polski”, „Głos Młodzieży Wiejskiej”, „Wieści”, „Gazeta Krakowska”, „Dziennik Polski”, „Podbeskidzie”, „Życie Literackie”, „Kronika Beskidzka”. Wydawnictwa zbiorowe: Antologia współczesnej poezji ludowej (Oprac. J. Szczawiej. Warszawa 1985), Żywieckie doliny i szczyty (Żywiec 1994), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998). Wydawnictwa indywidualne: Dziko rózo (Żywiec 1981), Śpiywki spod Jasnej Górki (Żywiec 1990). E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 11; L. Szubel: Gawron Katarzyna. W: Słownik biograficzny Żywiecczyzny. Red. A. Urbaniec. T. 1. Żywiec 1995, s. 63-64; L. Szubel: Dzika róża. „Karta Groni” 1993, nr 17, s. 204; Antologia współczesnej poezji ludowej. Oprac. J. Szczawiej. Warszawa 1972, s. 916. GILL Jan, zam. w Oświęcimiu. Członek GL „Gronie” (od 1971). GŁOGOWSKI Stanisław (Bolesław) GOLEC Andrzej (1947-), ur. i zam. w Bielsku-Białej. Członek GL „Gronie” (od 1970). Debiutował w 1971 na łamach czasopisma „Nadodrze” (Zielona Góra). Publikował m.in. w czasopismach: „Życie Literackie”, „Tygodnik Kulturalny”, „Regiony”, „Nike”, „Poglądy”, „Brawa”, „Kronika”, „Wieczór”, „Gazeta Krakowska”. Wydawnictwa zbiorowe: Twarzą do słońca, Młody Śląsk Literacki (Wybór i oprac. Józef Górdziałek i in. Katowice 1975), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998). Autor tomików: Jutro będzie niedziela (Warszawa 1978), Czas wspomnień (Warszawa 1983), Va banque (Bielsko-Biała 1996), Wyjątkowo w ten piątek (Bielsko-Biała 1997), W czwartek o czwartej (Żywiec 1998). E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny. „Kwartalnik Metodyczny” 1981, nr 1-2, s. 7. GÓRKIEWICZOWA Janina Barbara (1921-1986), ur. i zam. w Mucharzu; pisarka, poetka, autorka słuchowisk radiowych dla dzieci i młodzieży. Członek GL „Gronie” (od 1968), ZLP, współzałożycielka (obok m.in. →J.R. Jaglarza, J. Kajtocha) grupy literackiej „Nadskawie” w Wadowicach w 1981. Absolwentka Liceum Pedagogicznego w Krakowie. Pierwsze utwory opublikowała w 1933 na łamach gazetki szkolnej „Promyk” w Wadowicach. Debiut właśc. nowelą Klimczyne bursztyny w almanachu Młoda wieś pisze (Warszawa 1961). Publikowała m.in. w czasopismach: „Głos Nauczycielski”, „Przyjaciółka”, „Wieści”, „Płomyk”. Wydawnictwa zbiorowe: Antologia współczesnej poezji ludowej (Oprac. J. Szczawiej. Warszawa 1967), Mój stary belfer (Warszawa 1977), Kiedy to się zaczyna (Warszawa 1972, 1974), Uśmiechnięte słowa (Warszawa 1982). Autorka książek: I nadszedł dzień (Warszawa 1965), A jednak radość (Warszawa 1967), Spotkanie nad urwiskiem (Warszawa 1968), Szesnaste lato Hanki (Warszawa 1969), Głuptak (Warszawa 1973), Izydor (Warszawa 1973), Chleba kromka dla Tomka (Warszawa 1980), Wieś na dnie jeziora i inne opowiadania (Bielsko-Biała 1985). A. Drobisz: Między drogą a potokiem w Mucharzu. „Karta Groni” 1976, nr 7-8, s. 205-206; J. Kajtoch: Trzy powieści. „Głos Młodzieży Wiejskiej” 1969, nr 10, s. 30-31; E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny. „Kwartalnik Metodyczny” 1981, nr 1-2, s. 7. GRABSKA-MARTYNIAK Weronika, członek Grupy Literackiej „Apostrofa” i Klubu Literackiego Nauczycieli w Katowicach. Wydawnictwa zbiorowe: Wiersze i wierszyki o Międzybrodziu (1999), Tam gdzie biją źródła (Bielsko-Biała 2001), Nie tylko nadzieja (Katowice 2002), Strofy „Apostrofy (2003, 2004), Ważne drobiazgi (Katowice 2004), Słowa potrzebne (Katowice 2005), Liryka miłosna (Katowice 2006), Szukanie brzegów zamyślenia (Katowice 2007), Beskidzkie impresie 2007 (Bielsko-Biała 2007). Wydawnictwa indywidualne: Ścieżki w kroplach słów (2002), Zapiski i rozważania (2004), Blask zachodu słońca (2004). GRZEGOREK Maria (anieaowa zały się m.anowie.1954-), zam. w Juszczynie; pielęgniarka, gawędziarka. Członek GL „Gronie”, STL w Lublinie, Związku Podhalan. Autorka licznych wierszy i gawęd. Wydawnictwa zbiorowe: Strofy spod Romanki (Kraków 1991), A drzewa schylają korony…(Żywiec 1992), Na góralskich posiadach (Kraków 2002). Cz. Goły: Grzegorek Maria. W: Życiorysy na Żywiecczyźnie pisane, T. 1, Żywiec 2004, s. 123. GRZEGOREK Monika, zam. w Juszczynie; recytatorka i gawędziarka. Wydawnictwa zbiorowe: Strofy spod Romanki (Kraków 1991), A drzewa schylają korony…(Żywiec 1992). GUTOWSKA Anna, autorka tomiku Moja poezja (Żywiec 1999). HAJDUGA Jerzy (Kraków) HUBKA Kazimierz (1932-), zam. w Milówce. Członek GL „Gronie” (od 1980). HUBKA Wawrzyniec (1921-1999), ur. i zam. w Złatnej; poeta ludowy. Współzałożyciel GL „Gronie”, członek STL w Lublinie (od 1971). Poezję zaczął uprawiać w latach pięćdziesiątych w czasie pobytu w więzieniu, dokąd trafił za działalność w WRN. Współpracował z Ośrodkiem Informacji Etnograficznej Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego przy Uniwersytecie Łódzkim. Dla zbiorów ośrodka przekazał ponad 500 wierszy i śpiewek oraz ponad 400 przysłów. Debiutował w 1968 roku na łamach „Wieści”. Publikował w czasopismach: „Lud”, „Wieś Tworząca”, „Życie Literackie”, „Kamena”, „Przewodnik Katolicki”, „Podbeskidzie”, „Karta Groni”. Wydawnictwa zbiorowe: Wieś tworząca (wybór i oprac. R. Rosiak, Lublin 1974, 1980, 1983) Gronie nasze gronie (Oprac. E. Rosner. Bielsko-Biała 1978), Spod beskidzkich groni (Oprac. E. Rosner. Bielsko-Biała 1979), Żywieckie doliny i szczyty (Żywiec 1994), Przytulone do serca (Żywiec 1996), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998). Wydawnictwa indywidualne: Moje wiersze (Żywiec 1979), Beskidzkie strony moje (Żywiec 1986), Jesienne wrzosy (Żywiec 1989), Jedna jest Polska (Żywiec 1996). E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 12; A. Urbaniec: Wawrzyniec Hubka W: Słownik biograficzny Żywiecczyzny. Red. A. Urbaniec. T. 3. Żywiec 2000, s. 79; E. Rosner: Arkusze Literackie „Groni”. „Podbeskidzie” 1980, s. 12-13; R. Danel: Dane o gawędziarzach. Wawrzyniec Hubka. W: Tegoż: Beskidzkie opowieści ludowe. Bielsko-Biała 1979, s. 136. IWANEK Genowefa (1937-), ur. w Pietrzykowicach. Ukończyła szkołę podstawową. Członek GL „Gronie” (od 1998). Laureatka ogólnopolskich konkursów gawędziarskich. Wydawnictwa zbiorowe: A drzewa schylają korony (Żywiec 1992), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998), Uśmiech kwiatów (Żywiec 2002). Autorka tomiku Wiersze wybrane (Łodygowice 2003). JAGLARZ Jerzy Roman (1939-1988), ur. i zam. w Wadowicach; poeta, prozaik, dziennikarz radiowy. Członek GL „Gronie” (od 1970), ZLP, SAP, współzałożyciel (obok m.in. →J. Górkiewiczowej, J. Kajtocha) i prezes grupy literackiej „Nadskawie” w Wadowicach w 1981. Debiutował opowiadaniem Niedziela w „Głosie Młodzieży Wiejskiej”. Autor sztuk teatralnych dla teatrów amatorskich, nagradzanych reportaży radiowych, programów kabaretowych. Wydawnictwa indywidualne: Plamy na wyobraźni (Bielsko-Biała 1980), Do najważniejszej list otwarty (Bielsko-Biała 1982), Pierścień z kaboszonem (Bielsko-Biała 1982), Rekolekcje szydercy (Bielsko-Biała 1984), Legenda beskidzka (Nowy Sącz 1989). E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 13. JAKUBICZKA Andrzej (1946-), ur. i zam. w Bielsku-Białej. Członek GL „Gronie” (od 1971). Debiutował w 1963 wierszem Wieczór w parku w harcerskim czasopiśmie „Na Przełaj”. JARECKI Walenty (Staw k/Strumienia) JASTRZĘBSKI Włodzimierz (Żywiec) JEZIORSKI Stanisław (1901-1971), ur. i zam. w Żywcu, autor opowiadań. Większość dorobku w rękopisie, część opowiadań opublikowana w Księdze Pamiątkowej Liceum Ogólnokształcącego w Żywcu. S. Jeziorska: Wspomnienie o Stanisławie Jeziorskim. „Karta Groni” 1974, s. 97; E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 13. JOŃCZY Aniela (1922-1971), zam. w Soblówce; poetka ludowa. Członek GL „Gronie” (od 1968), Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej. Ukończyła szkołę powszechną. Publikowała w czasopismach: „Karta Groni”, „Wieści”, „Życie Literackie”, „Zarzewie”. Autorka niepublikowanych sztuk pisanych gwarą: Maryla (1947), Janosik. Wydawnictwa zbiorowe: Żywieckie doliny i szczyty (Żywiec 1994), W. Hubka: Szkic o Anieli Jończy. Karta Groni 1976, nr 7-8, s. 151-152; E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 6; W. Hubka: Aniela Jończy. W: Słownik biograficzny Żywiecczyzny. Red. A. Urbaniec. T. 1. Żywiec 1995, s. 91. JURASZEK Michał (Cięcina) JURASZEK Stanisława, zam. w Radziechowach. Wydawnictwa zbiorowe: Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998). JUREK Antonina, zam. w Bielsku-Białej; nauczycielka. Autorka wierszy publikowanych w prasie i wydawnictwach indywidualnych. Wydawnictwa zbiorowe: A drzewa schylają korony…(Żywiec 1992), Żywieckie doliny i szczyty (Żywiec 1994), Przytulone do serca (Żywiec 1996). JUŹWIK Czesław, ur. na Kielecczyźnie, zam. we Wrocławiu. Poeta niewidomy, opowiadania i wiersze drukuje alfabetem Braille’a. Wydawnictwa zbiorowe: A drzewa schylają korony…(Żywiec 1992). KALEMBA Krystyna, (1942-), ur. i zam. w Sosnowcu, dr n. med. Autorka m.in. tomików: Już nie nakręcam zegarów (2000), Nie ma urwanych zdarzeń (2002). KLIŚ Robert, wydawnictwa zbiorowe: Uśmiech kwiatów (Żywiec 2002). KALINOWSKI Andrzej (1951-), ur. i zam. w Krakowie. Członek GL „Gronie” (od 1969). KAMIEŃSKA Teresa KANTYKA Feliks (1918-1999), ur. i zam. w Ślemieniu. Pierwszy prezes GL „Gronie” (1957-1968); członek STL w Lublinie (od 1980). Uczęszczał do Szkoły Ćwiczeń Studium Nauczycielskiego i do Gimnazjum Humanistycznego im. Adama Asnyka w Białej. Z powodów materialnych przerwał naukę, egzamin dojrzałości złożył eksternistycznie w 1938 w Krakowie. Uprawiał m.in. lirykę, epikę wierszowaną (poemat Beskidiada), fraszkopisarstwo. Pierwsze utwory opublikował w latach 1935-1937 w gazetce gimnazjalnej „Próbny Lot”, właśc. debiut w 1957 na łamach „Nowej Wsi”. W latach 1958-1960 pięć jego utworów scenicznych (m.in. Morgi, Głowa rodziny, Ślepa uliczka) zamieścił „Głos Młodzieży Wiejskiej”. Poza tym publikował m.in. w czasopismach: „Nowa Wieś”, „Tygodnik Kulturalny”, „Wieści”, „Gromada – Rolnik Polski”, „Gazeta Krakowska”, „Współczesność”, „Podbeskidzie”. Wydawnictwa zbiorowe: Antologia współczesnej poezji ludowej (Oprac. J. Szczawiej. Warszawa 1967), Spod beskidzkich groni (Oprac. E. Rosner. Bielsko-Biała 1979), Nasza droga 1957-1998 (Żywiec 1998), Uśmiech kwiatów (Żywiec 2002). Wydawnictwa indywidualne: Kraina zbłąkanych smutków (Bielsko-Biała 1980), Niekiedy o zmierzchu (Warszawa 1985). Sylwetki twórców i popularyzatorów kultury i sztuki województwa bialskiego. Red. Z. Brożek. Bielsko-Biała 1987, s. 45-46; J. Szczawiej: Krzesanie ognia. Warszawa 1969, s. 235-240; E. Rosner: Literaci regionu beskidzkiego. Słownik bio- bibliograficzny, cz. 2. „Kwartalnik Metodyczny” 1982, nr 1-2, s. 14-15; A. Urbaniec: Kantyka Feliks. W: Słownik biograficzny Żywiecczyzny. Red. A. Urbaniec. T. 3. Żywiec 2000, s. 92-93; E. Rosner: Wstęp. W: F. Kantyka: Kraina zbłąkanych smutków. Bielsko-Biała 1980, s. 3-4; Antologia współczesnej poezji ludowej. Oprac. J. Szczawiej. Warszawa 1972, s. 932-933; [b. a.]: Na Anioł Pański biją

:u{G?Qh(3 p<q!`$w{G2 (x8 Bev&wu@u(u scrolldelta scrolldelta:x{Gn52?\8(3[p<q  $z{Gn522 ܶ BIŁKA Henryk Medytacje chłopskie. Wybór i oprac. Z. M. Okuljar. Żywiec 1976. HUBKA Wawrzyniec Moje wiersze. Oprac. J. Mikś. Żywiec 1978. NAWIEŚNIAK Kazimierz Moja muzycko grojze mi. Oprac. J. Mikś. Żywiec 1979. RACKI Henryk Moja droga do pióra. Oprac. autorskie. Żywiec 1979. SZUBEL Lucyna Ukołysanie w wierszu. Oprac. autorskie. Żywiec 1979. ZAWADA Magdalena W cieniu świerków. Oprac. J. Mikś. Żywiec 1979. CHŁOPEK Helena Z Rozalińskich łanów. Oprac. Maria Antonina. Żywiec 1980. GUTKOWSKA-FILAS Hildegarda W zapachu tarniny. Oprac. autorskie. Żywiec 1980. SZUBEL Lucyna Wczoraj była wiosna. Wstęp W. Studencki, red. J. Mikś, Żywiec 1980. ZBOROWSKA Augusta Przez moje okienko. Oprac. M. Zawada. Żywiec 1980. BOGUCKA-PANUSZ Krystyna W cieniu myśli. Oprac. L. Szubel. Żywiec 1981. GAWRON Katarzyna Dzika różo. Oprac. J. Mikś. Żywiec 1981. KAPŁAN Stefania Oświęcimskie sekwencje. Wstęp M. Zawada, oprac. J. Mikś. Żywiec 1981. KUDŁACIAK Helena Godzina przełamania. Oprac. autorskie. Żywiec 1981. PIECHA Bolesław Kłaniam się wiośnie. Oprac. J. Mikś. Żywiec 1981. WĘGRZYN Kazimierz J. U mych stóp, a u mych ramion. Oprac autorskie. Żywiec 1981. WĘGRZYN Kazimierz J. Gdy nocą świeci jasne próchno historii. Oprac. autorskie. Żywiec 1981. [Wydawnictwo zbiorowe] Potok z góry leci. Wydanie jubileuszowe na XXV-lecie „Groni”. Wstęp W. Studencki, oprac. L. Szubel. Żywiec 1982. FILAS-GUTKOWSKA Hildegarda Płonący zmierzch. Wstęp J. Podlodowska. Żywiec 1982. KUDŁACIAK Helena Pasjans ze słońcem. Wstęp M. Zawada. Żywiec 1982. CHŁOPEK Helena Powroty. Wstęp J. Podlodowska. Żywiec 1983. PODLODOWSKA Janina Pióro na wietrze. Wstęp A. Bielicka. Żywiec 1983. BERNDSEN Emilia Na zielonym tle. Wstęp J. Mikś. Żywiec 1984. KARPOWICZ Maria Koncert na serce. Oprac. autorskie. Żywiec 1984. WERNEROWA Anna Żródlice wolności. Oprac. autorskie. Żywiec 1984. WĘGRZYN Kazimierz Józef Obok Kaina. Oprac. autorskie. Żywiec 1984. [Wydawnictwo zbiorowe] Jest taka ziemia. Antologia. Oprac. L. Szubel. Żywiec 1985. MIODOŃSKA Wanda Strofy żywieckie. Oprac. L. Szubel. Żywiec 1985. ZAWADA Magdalena Zielone pieczęcie. Oprac. autorskie. Żywiec 1985. [Wydawnictwo zbiorowe] Gałązka jodły. Antologia. Oprac. L. Szubel. Żywiec 1986. HUBKA Wawrzyniec Beskidzkie strony moje. Oprac. L. Szubel. Żywiec 1986. BARUŚ Anna Szlakiem życia. Oprac. L. Szubel. Żywiec 1986. SZUBEL Lucyna Garść czystej wody. Oprac. autorskie. Żywiec 1986. BOSIAK Wanda Zofia Z Krakowem w sercu. Wstęp T. Śliż. Żywiec 1988. MIODOŃSKA Wanda Beskidzkie góry moje. Wstęp M. Zawada. Żywiec 1988. [Wydawnictwo zbiorowe] Wiersze dla matki. Antologia. Oprac. L. Szubel. Żywiec 1988. ZAWADA Magdalena Zamyślenia wieczorne. Oprac. autorskie. Żywiec 1988. BOSIAK Wanda Zofia Z dna mojego smutku. Oprac. własne. Żywiec 1989. HUBKA Wawrzyniec Jesienne wrzosy. Wstęp E. Rosner. Żywiec 1989. ŁOBODA-ZYZAŃSKA Zofia Śpiew wilgi znad ślemieńskich gór i lasów. Oprac. i wstęp L. Szubel. Żywiec 1989. BERNDSEN Emilia Błogosławiony grudzień. Oprac. autorskie. Żywiec 1990. BERNDSEN Emilia Słońce w kłosach. Oprac. autorskie. Żywiec 1990. GAWRON Katarzyna Śpiywki spod Jasnej Górki. Wstęp i oprac. L. Szubel. Żywiec 1990. WERNEROWA Anna Beskidzkie ogrody. Oprac. autorskie. Żywiec 1990. SAMSONOWICZ Arnold Piąte żebro Adama. Wstęp A. Wernerowa. Żywiec 1990. ZAWADA Magdalena Nasze zobowiązania. Oprac. autorskie. Żywiec 1990. ZAWADA Magdalena Szmer zorzy. Oprac. autorskie. Żywiec 1990. [Wydawnictwo zbiorowe] Rodzinne strofy spod Romanki. Antologia. Oprac. T. Śliż. Kraków 1991. BERNDSEN Emilia Słońce w kłosach. Oprac. autorskie. Żywiec 1991. SAMSONOWICZ Arnold Spektakl poetycki. Oprac. autorskie. Żywiec 1991. SZUBEL Lucyna Światło krzyża. Oprac. autorskie. Żywiec 1991. [Wydawnictwo zbiorowe] A drzewa schylają korony. Wybór wierszy religijnych. Wstęp i oprac. L. Szubel. Żywiec 1992. SZUBEL Lucyna Zagubiona struna. Oprac. autorskie. Żywiec 1992. WERNEROWA Anna Na biegunach białych i czarnych płatków. Oprac. autorskie. Żywiec 1992. WERNEROWA Anna Odloty Ikarów. Oprac. autorskie. Żywiec 1992. ZAWADA Magdalena W ogniu niebieskich barw jest Boża rola. Oprac. autorskie. Żywiec 1992. OKULJAR Zdzisław Maria W dawnym Żywcu. Oprac. TMZŹ. Żywiec 1992. [Wydawnictwo zbiorowe] Przyjdźże Jezu do żywieckich górali. Antologia kolęd. Oprac. T. Śliż. Kraków 1993. SPYRA Ewelina Odgłosy ciszy. Oprac. autorskie. Żywiec 1993. WERNEROWA Anna Fotografia bez makijażu. Oprac. autorskie. Żywiec 1993. [Wydawnictwo zbiorowe] Żywieckie doliny i szczyty. Antologia. Wstęp i oprac. L. Szubel. Żywiec 1994. TRYBALSKA Ewa W ogrodzie nocy. Żywiec 1995. [Wydawnictwo zbiorowe] Przytulone do serca. Antologia. Wstęp i oprac. L. Szubel. Żywiec 1996. DURAJ Andrzej Słowa są modlitwą. Wstęp i oprac. H. Filas-Gutkowska. Żywiec 1996. ŻYWOTKO Henryk Wiersze lat minionych. Żywiec 1997. [Wydawnictwo zbiorowe] Nasza droga 1957-1998. Oprac. L. Szubel. Żywiec 1998. BADORA Agnieszka Jestem. Żywiec 1998. BLIDY Konrad Portrety. Oprac. H. Filas-Gutkowska. Żywiec 1998. MIODOŃSKA Wanda Śpiewny poszum lasu. Oprac. H. Filas-Gutkowska. Żywiec 1998. FILAS-GUTKOWSKA Hildegarda Rozmowa w cieniu jabłoni. Oprac. autorskie. Żywiec 1999. GUTOWSKA Anna Moja poezja. Żywiec 1999. SYJOTA Maciej Portrety. Oprac. autorskie. Żywiec 1999. RĄCZKA Zofia Kiedy maluję. Oprac. autorskie. Żywiec 2000. SYJOTA Maciej Sursum corda. Oprac. autorskie. Żywiec 2001. ŻYWOTKO Henryk Ze szpitalnego łóżka. Oprac. autorskie. Żywiec 2001. [Wydawnictwo zbiorowe] Uśmiech kwiatów. Wybór wierszy. Oprac. L. Szubel. Żywiec 2002. RĄCZKA Zofia Po której orbicie krążysz. Oprac. autorskie. Żywiec 2002. ŻYWOTKO Henryk Wiersze dla ciebie. Oprac. autorskie. Żywiec 2002. MIODOŃSKA Wanda Klucz do nieba. Oprac. autorskie. Żywiec 2003. BAJEK Czesława Z nadzieją. Oprac. autorskie, Żywiec 2003 MIODOŃSKA Wanda Żhywiecczyzna w poezjiczyli moja mała ojczyzna. Oprac. autorskie, Żywiec 2005 SŁAPA Jan Szeptały z wiatrem drzewa. Oprac. autorskie, Zywiec 2006 SŁAPA Jan Czułem zapach gór. Oprac. autorskie, Żywiec 2008 SYJOTA Maciej I do rymu, i do taktu. Oprac. autorskie, Żywiec 2008

:~{ }?Ux(3p<q!`${ }2 *x8 Be&~@~(~ scrolldelta scrolldelta:{ǹ?(3~p<q  ${ǹ2 x8A@n&@(' scrolldelta  scrolldeltalyƁ@ PTfA0ly LWŕA Verdana ECxn"HTMLText3

Niektóre nagrody i wyróżnienia członków Grupy Literackiej „Gronie” BADORA Agnieszka Laureatka Wojewódzkiego Przeglądu Dziecięcej i Młodzieżowej Twórczości Literackiej „Lipa”, Bielsko-Biała 1993-1996 I nagroda w Konkursie Literackim „Jesteś moja Ziemio Żywiecka bliska sercu jak matka”, Żywiec 1995 Laureatka Ogólnopolskiego Przeglądu Dziecięcej i Młodzieżowej Twórczości Literackiej „Lipa”, Bielsko-Biała 1997-1998 II miejsce w V Ogólnopolskim Tarnogórskim Konkursie Poetyckim pod patronatem ks. Jana Twardowskiego, Tarnowskie Góry 1998 I miejsce w I edycji konkursu „Boże Narodzyni po Beskidzku”, Żywiec … BAJEK Czesława Marzena Wyróżnienie w III Konkursie na wiersz o Groniu Jana Pawła II, Andrychów 1995 Wyróżnienie w IX Ogólnopolskim Konkursie Literackim, Iłża 1997 I miejsce w Konkursie Poetyckim „Portret Dziecka”, Oświęcim 1997 I miejsce w XXIX Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim na wiersz o tematyce górskiej, Zakopane 2000 Wyróżnienie w XX Ogólnopolskim Konkursie Poezji „Szukamy Talentów”, Wąglany 2001 BARUŚ Anna Nagroda specjalna w Konkursie Literackim „Ziemia Żywiecka i jej mieszkańcy na tle ostatnich przemian” z okazji 25-lecia „Groni”, Żywiec 1983 Wyróżnienie w Konkursie literackim dla upamiętnienia 200-lecia Mazurka Dąbrowskiego, Kraków 1996 BIDZIUK Halina III nagroda w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1973 BOLKOWA Aniela III miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1994 BOSIAK Wanda II nagroda w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1973 II nagroda w Konkursie TMZŻ „Kobieta 1975” CHŁOPEK Helena Wyróżnienie w Konkursie Stowarzyszenia Twórców Ludowych im. Jana Pocka, Lublin 1977 I nagroda w Ogólnopolskim Konkursie pt. „Zamojszczyzna”, Zamość 1980 Wyróżnienie w I Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim im. Z. Katry, Żywiec 1985 Wyróżnienie w konkursie o nagrodę „Srebrnej Świecy”, Żywiec 1987 Wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1992 Nagroda im. Oskara Kolberga, Warszawa 2001 CZUBERNATOWA Wanda II miejsce w III Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim na wiersz o tematyce górskiej, Zakopane 1974 FILAS-GUTKOWSKA Hildegarda Nagroda za opowiadanie w Konkursie Literackim Związku Nauczycielstwa Polskiego, Rybnik 1976 I nagroda w Turnieju Jednego Wiersza, Kęty 1977 Wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1992 II miejsce w Konkursie literackim dla upamiętnienia 200-lecia Mazurka Dąbrowskiego, Kraków 1996 GOLEC Andrzej II nagroda w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1973 GRZEGOREK Maria I miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1994 GRZEGOREK Monika III miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1994 HUBKA Wawrzyniec Wyróżnienia w Konkursie Literackim im. Jana Pocka, Lublin 1977, 1980, 1981 II miejsce w Konkursie Literackim „Ziemia Żywiecka i jej mieszkańcy na tle ostatnich przemian” z okazji 25-lecia „Groni”, Żywiec 1983 Wyróżnienie w Konkursie literackim dla upamiętnienia 200-lecia Mazurka Dąbrowskiego, Kraków 1996 IWANEK Genowefa Wyróżnienia w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1997, 1998 III miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1996, 1999, 2000, 2002 II miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 2003 KAPŁAN Stefania II miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Literackim im. J. Pocka, Lublin 1978 KATRA Zdzisław II nagroda (I nie przyznano) i wyróżnienie w Konkursie z okazji 700-lecia miasta Żywca, Żywiec 1968 II nagroda w I-szym konkursie „Powsinogi Beskidzkiego” Żywiec 1969 Wyróżnienie w konkursie miesięcznika „Głos”, Warszawa 1970. Wyróżnienie w I-szym konkursie „Powsinogi Beskidzkiego” Żywiec 1969 Wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1973 I nagroda w Konkursie TMZŻ „Kobieta 1975” KRZEMIŃSKI Krystian Wyróżnienie w konkursie o nagrodę „Srebrnej Świecy”, Żywiec 1987 III nagroda w Konkursie TMZŻ „Kobieta 1975” KRZYKALSKI Piotr I nagroda w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1974 KUDŁACIAK Helena II nagroda w Konkursie „Tatrzańska Jesień”, Zakopane 1973 Wyróżnienie w Konkursie „O Laur Aligatora”, Rybnik 1973 Nagroda specjalna „Łódzka Wiosna Poetów”, Łódź 1974 Wyróżnienie w Konkursie Prozy ZNP, Cieszyn 1976 Wyróżnienie w Konkursie TMZŻ „Kobieta 1975” I nagroda w konkursie ZNP „Nowe Drogi”, Rybnik 1978 Wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1992 LIPIŃSKI Franciszek Wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1973 ŁOBODA-ZYZAŃSKA Zofia Wyróżnienie w Konkursie Literackim TMZŻ z okazji 25-lecia „Groni” MICHALSKA Emilia 1972 Nagroda J. Pocka za całokształt twórczości. 1995 Nagroda im. O. Kolberga BOGUSŁAWA Milcz III miejsce w Konkursie Literackim „Ziemia Żywiecka i jej mieszkańcy na tle ostatnich przemian” z okazji 25-lecia „Groni”, Żywiec 1983 MIODOŃSKA Wanda I wyróżnienie w Konkursie Poetyckim, Andrychów 1977 I miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim, Opoczno 1992 I miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Literackim „Szukamy Talentów”, Wąglany 1992 II miejsce w Konkursie Literackim TMZŻ z okazji 25-lecia „Groni” Wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1992 II miejsce w Konkursie na Kolędy i wiersze bożonarodzeniowe. Kraków 1992 MURAŃSKI Andrzej Wyróżnienie w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1964 III miejsce w Konkursie „Rok obrzędowy w moich wspomnieniach”, Lublin 1977 II miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1994 NAWIEŚNIAK Kazimierz II miejsce w Konkursie Literackim TMZŻ z okazji 25-lecia „Groni” OLSZOWSKA Maria III miejsce w Konkursie literackim dla upamiętnienia 200-lecia Mazurka Dąbrowskiego, Kraków 1996 III miejsce w Pienińskim Konkursie Poetyckim I miejsce w Konkursie „Powrór Żywca do Krakowa” PACIOREK Krzysztof II nagroda w Konkursie TMZŻ „Kobieta 1975” PACIOREK Kazimiera Wyróżnienie w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1994 PACIOREK Renata Wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1992 PARYSZ Czesław III nagroda (I nie przyznano) w Ogólnopolskim Konkursie Literackim, Jarocin 1974 Wyróżnienie w Konkursie Literackim TMZŻ z okazji 25-lecia „Groni” PIECHA Bolesław I nagroda w Ogólnopolskim Konkursie Literackim im. Jana Pocka, Lublin 1988 Wyróżnienia w Ogólnopolskim Konkursie Literackim im. Jana Pocka, Lublin 1991, 1994, 1995 II nagroda w Ogólnopolskim Konkursie Literackim im. Jana Pocka, Lublin 1993 PODLODOWSKA Janina I miejsce w konkursie o nagrodę „Srebrnej Świecy”, Żywiec 1987 III nagroda w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1992 Wyróżnienie w Konkursie Literackim TMZŻ z okazji 25-lecia „Groni” III nagroda w Konkursie Literackim z okazji 50-lecia TMZŻ 1984 PROCHOWNIK Waleria III miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Literackim im. W. Kryckiego, Siedlce 1986 Laureatka wyróżnień za prozę i poezję w Ogólnopolskim Konkursie Literackim im. J. Pocka w kategorii prozy, Lublin 1986, 1987, 1988, 1989 III miejsce na Posiadach Gawędziarskich, Bielsko-Biała 1990 III miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Literackim im. J. Pocka w kategorii prozy, Lublin 1991 Wyróżnienia w Ogólnopolskim Konkursie Poezji „Szukamy Talentów”, Wąglany 1991-1992 II miejsce w Konkursie Nieprofesjonalnej Twórczości Literackiej, Brzeszcze 1992 II miejsce w Konkursie Literackim TMZŻ z okazji 25-lecia „Groni” Nagroda Polskiego Radia za długoletnią i twórczą współpracę z audycją „Kiermasz pod kogutkiem”, 1995 Wyróżnienie w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1996 II miejsce w Konkursie literackim dla upamiętnienia 200-lecia Mazurka Dąbrowskiego, Kraków 1996 I miejsce w I Konfrontacjach Poezji i Prozy Ludowej Strzecha’97, Sułkowice 1997 II miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1997, 1998, 2001 I miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1999, 2002 PROCHOWNIK Waleria I miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Literackim im. J. Pocka w kategorii w kategorii poezja, Lublin 1990 I miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Literackim im. J. Pocka w kategorii prozy, Lublin 2002 III miejsce w Konkursie na Kolędy i wiersze bożonarodzeniowe. Kraków 1992 PTAK Apolonia Wyróżnienie w Konkursie TMZŻ „Kobieta 1975” RĄCZKA Zofia I miejsce w Konkursie literackim dla upamiętnienia 200-lecia Mazurka Dąbrowskiego, Kraków 1996 RUDKO Bożena Wyróżnienie w Konkursie literackim na wspomnienie o Powstaniu Wielkopolskim, Bydgoszcz 1970 Wyróżnienie w IV Ogólnopolskim Konkursie Poezji o „Laur Beskidzki”, Bielsko-Biała 1984 Wyróżnienie w I Ogólnopolskim Konkursie Literackim im. Władysława Kryckiego, Siedlce 1985 II miejsce (I nie przyznano) w I Ogólnopolskim Konkursie Literackim „Złoty Trzewik”, Chełmek 1986 II miejsce w Konkursie na Kolędy i wiersze bożonarodzeniowe. Kraków 1992 III miejsce w Konkursie o nagrodę „Srebrnej Świecy”, Żywiec 1987 III nagroda w Konkursie o nagrodę „Powsinogi Beskidzkiego”, Żywiec 1992 RUDKO Zbigniew Wyróżnienie w Konkursie Literackim TMZŻ z okazji 25-lecia „Groni” Żywiec 1982 RUSEK Czesława III miejsce w Konkursie na Kolędy i wiersze bożonarodzeniowe. Kraków 1992 RUSIN Edward II nagroda w Łódzkiej Wiośnie Poetów. Łódź 1974 SPYRA Ewelina Laureatka Wojewódzkiego Przeglądu Dziecięcej i Młodzieżowej Twórczości Literackiej „Lipa”, Bielsko-Biała 1988-1989 Wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1992 SPYRA Jacek II nagroda w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1992 SZUBEL Lucyna Główna nagroda w Konkursie „O Laur Opinogórski i Lirę Mazowiecką”, 1975 Główna nagroda za prozę poetycką PAX, Katowice 1977 Główna nagroda w Ogólnopolskim Konkursie Małych Form, Przemyśl 1981 I miejsce w Konkursie Poetyckim o Nagrodę Spółki „Format”, 1983 II miejsce w Konkursie Literackim im. Władysława Reymonta, 1984 II miejsce w konkursie o nagrodę „Srebrnej Świecy”, Żywiec 1987 III nagroda w Konkursie TMZŻ „Kobieta 1975” Nagroda specjalna w konkursie o nagrodę „Srebrnej Świecy” za wiersz Epitafium z różą poświęcony Z. Katrze, Żywiec 1987 SZOP Maria-Antonina II miejsce w Konkursie Literackim TMZŻ z okazji 25-lecia „Groni” SZPROCH Władysława Wyróżnienie w Wojewódzkim Konkursie Poezji Ludowej, Kielce 1982 Wyróżnienie w III Ogólnopolskim Konkursie Literackim „Szukamy talentów”, Wąglany 1984 Wyróżnienie w konkursie zorganizowanym przez Korespondencyjny Klub Młodych Pisarzy na arkusz poetycki, Kielce 1986 II nagroda w Turnieju Jednego Wiersza ogłoszonym przez Korespondencyjny Klub Młodych Pisarzy, Kielce 1986 III nagroda w Turnieju Jednego Wiersza na III Wojewódzkim Przeglądzie Działalności Kulturalnej Nauczycieli, Skarżysko-Kamienna 1987 II nagroda w Turnieju Jednego Wiersza na Ogólnopolskim Seminarium Nauczycieli Piszących, Opole 1990 Nagroda specjalna na Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim „Szukamy Talentów Wsi”, Wąglany 1991 TEUCHMAN Aleksandra I nagroda w Konkursie Literackim TV Kraków WERNEROWA Anna Wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1992 III miejsce w Konkursie Literackim „Ziemia Żywiecka i jej mieszkańcy na tle ostatnich przemian” z okazji 25-lecia „Groni”, Żywiec 1983 III nagroda w Konkursie Literackim z okazji 50-lecia TMZŻ 1984 II miejsce w Konkursie na Kolędy i wiersze bożonarodzeniowe. Kraków 1992 WĘGRZYN Kazimierz Józef Wyróżnienie w Konkursie literackim dla upamiętnienia 200-lecia Mazurka Dąbrowskiego, Kraków 1996 I miejsce w Konkursie Literackim „Ziemia Żywiecka i jej mieszkańcy na tle ostatnich przemian” z okazji 25-lecia „Groni”, Żywiec 1983 I miejsce w Konkursie na Kolędy i wiersze bożonarodzeniowe. Kraków 1992 WOREK Władysław Wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1973 KARPOWICZ-WOŹNIAK Maria II miejsce w Konkursie Literackim „Ziemia Żywiecka i jej mieszkańcy na tle ostatnich przemian” z okazji 25-lecia „Groni”, Żywiec 1983 WÓJCIK Febronia II nagroda w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1974 WÓJCIK Józefa I miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1972, 1973, 1987, 1994 I miejsce w Wojewódzkim Konkursie Gawędziarzy Ludowych, Bielsko-Biała 1975 I miejsce w Wojewódzkim Konkursie Gawędziarzy, Rajcza 1981 I miejsce w Wojewódzkim Konkursie Gawędziarzy, Rajcza 1983 II miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Gawędziarskim „Sabałowe Bajania”, Bukowina Tatrzańska 1974, 1975, 1976, 1998 ZAWADA Magdalena II miejsce w Konkursie Literackim „Ziemia Żywiecka i jej mieszkańcy na tle ostatnich przemian” z okazji 25-lecia „Groni”, Żywiec 1983 Wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1992 ZBOROWSKA Augusta Wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1973 ZUZIA Lucjan II miejsce w Konkursie literackim dla upamiętnienia 200-lecia Mazurka Dąbrowskiego, Kraków 1996 II nagroda w Konkursie Literackim z okazji 50-lecia TMZŻ Żywiec 1984 ŻELOWSKI Robert Wyróżnienie w Konkursie o Nagrodę Powsinogi Beskidzkiego, Żywiec 1992 ŻYWOTKO Henryk Wyróżnienie w Konkursie Literackim TMZŻ z okazji 25-lecia „Groni”. Żywiec 1983

:{m! (?R(3dp<q!`${m! (2 ۀ(x8 Be&@( scrolldelta scrolldelta:{k?(3p<q  ${k2 l x8A@n&@(' scrolldelta  scrolldeltaiz*;8 Bl 9|UI|i@DI| Verdana 1Fx"HTMLText4

BAJEK CZESŁAWA MARZENA Wśród pól Baldachim nieba nad Beskidami Ziemia dyszy z gorąca Gdy w znojnym czasie po żniwnym trudzie Bóg zsyła hostię słońca Tu człowiek zda się taki maleńki wśród gór łanów zbóż trawy kiedy niezwykła muzyka świerszczy rozlicza nam dzienne sprawy BARTYZEL WILHELM Wicher Za oknem wiatr dmie I bije łapami Miękkimi W wybladłe szyb twarze... W izbę przez okno zagląda Przybłęda! Jak śmie!!! Błotem zły pluje, Szturmuje... Lecz szyby z godnością pełnią swe straże... Szarpie więc okien ramami, Wkrada się drzwiami, Rzuca dachówkami, Trzaska deskami... Huczy! Wyje... Jęczy!... Świszczy... Piszczy!... Obłąkańczo się śmieje... Raz głośniej, Raz ciszej... Głosem potępieńczym Jęczy... Szatańsko się śmieje... Jak na rozstajach bies! W kominie wyje Z łańcucha zerwany pies... Garściami bierze kamienie I rzuca daleko het! Wypija wody strumienie I w wodzie ryje jak kret!... Drzew powalonych słychać cichy jęk, Gałęzi połamanych płacz i szloch… Słychać gdzieś szyby rozbijanej brzęk I w koło się niesie bolesne „och”! Miliony skrzydeł trzepoczą stale, Niewidne moce pędzą gdzieś w dale, Tysiące jęków w ucho mi wpada, Tysiące głosów za oknem gada… A wicher pijany za oknem szaleje I ze mnie złośliwie jak szatan się śmieje! BERNDSEN EMILIA Poczęte Jestem wtajemniczeniem w twoim krwioobiegu, słyszę twe myśli i spijam twój głos, pod kloszem serca które jest mi wszystkim przybieram kształt. Często mnie budzą dzwonki szalone, pośpiechu, napięć, potoku słów i uderzając, ranią i bliźnią mój delikatny świat. Bywa, że słowa „róża” lub „las” płyną w mą ciemność przedziwnym ciepłem, aż ciekawością stają się całe: jak pięknie musi być tam – po stronie światła. BIŁKA HENRYK Ludowy poeta w piekle Żył ludowy poeta – bez rozgłosu i sławy, chociaż nieraz poruszał niebagatelne sprawy. A że był śmiertelnikiem jak wszyscy inni ludzie, wyciągnął wreszcie nogi po swym pisarskim trudzie. Do nieba się nie kwapił ten poeta ludowy, sądził, ze tam są tylko tęgich poetów głowy. Czyśćca – nieba przedsionka – także nie brał w rachubę; zgłosił się więc do piekła na swą niedolę i zgubę. Trafił do Belzebuba – ten go zmierzył oczyma – Dla rymopisów z ludu tu, w piekle miejsca nie ma! – Jak śmiesz tutaj przychodzić? niby sromy – a hardy? Jeszcze bym cię mógł przyjąć gdybyś był z awangardy. Wrócił znowu na ziemię ten poeta ludowy i na nieszczęście pisze wiersze – nawet gwarowe. CHŁOPEK HELENA Rodowód Nic we mnie z pańskich manier, nawet nazwisko mam chłopskie. Ręce od pracy twarde jak kamień, serce – skołatane trudem, czasem – śpiewające wierszem. Moje wiersze jak polne kwiaty: mak czy powój albo – tęskne kłosy… Nic z róży cieplarnianej, najwyżej kolec. Wszystko wzięłam z rodzinnej ziemi, z rozalińskich łanów i pragnień niespełnionych. HILDEGARDA FILAS-GUTKOWSKA Śladem gorących cieni Wracam śladem gorących cieni by znów uwierzyć w trwałość zielonej sosny w aromatyczny owoc pigwy Na krzew jałowca zarzucę pelerynę zwierzeń na mchu ułożę serce by odnaleźć dawne wspomnienie… W krajobraz młodości pójdę szukać tamtego czasu który przyzywa pieśnią gorących cieni GAWRON KATARZYNA Ziymo Zywiecko Kochom cie piykno Ziymio Zywiecko Takom miłościom jak matka dziecko, Boś mi jest matkom i zywicielkom Kochom cie za to miłościom wielgom. Bojcom ze w tobie jes kiepsko gleba, Ze nom ciymnego dostarcos chleba, A jo wdy godom całymu światu, Ze to jest sprawa złego klimatu. Rózni tu włodcy włodali tobom Ale cie zodyn nie wzion ze sobom, Przegrali wojny, pouciekali, Tyś matko z nami uostała dali. I znowu polskie pugi cie orzom, Rodzis nom plony z pomocom bozom, Duzo ziemniocków, uowieska, zyta, Nakormis swoje dzieci do syta. Godajom o nas, ze my gorole, Ze momy uowies i płone pole, Ze się kaindzi psenicka rodzi I się ludziskom lepsi powodzi. A my cie matko tak pokochali, Zol cie uostawić, co by iść dali. Tu my wyrośli na twoi glebie I niech nos twoje łono pogrzebie. GOLEC ANDRZEJ przeprowadziłem remont swojej wyobraźni do podręczne śmietnika wyrzuciłem wszystkie pieśni z którymi było mi do twarzy jak tobie w stroju błazna na ostatnim balu przebierańców teraz gdy odnalazłem siebie wpisanego w życie nie jestem już pustą karoserią małego fiata ni też poetą wydumanych wierszy jestem sobą a na kartkach papieru piszę siebie tak zwyczajnie i prosto atramentem niebieskim od pierwszej litery do ostatniej kreski HUBKA WAWRZYNIEC Moje wiersze Moje wiersze są proste jak ja jak chłop z fajką idący przez pole jak jabłoń schylona na miedzy jak chłopka co młóci cepami w stodole jak stado chudych krów błądzące po ścieżkach grap jak ten rechot w moczydle kumkających żab jak zapomniany zakątek gdzie Bóg ręką już machnął a ogonem czart jak topole przydrożne co jak czujki wart tkwią nieruchomo w miejscu patrząc w nieba toń takie są moje wiersze Daję wam je są proste me serce w nich tkwi w nich dusza ma i krople mojej krwi śpiew wichru i wasz śpiew Wasza praca Wasz śmiech Wasz ból i piękno naszych pól. KANTYKA FELIKS Żywiecczyzna (fragmenty) IV Prowadź mnie, rzeko Soło, Gdzie tańczą, gdzie wesoło - A Ty, siostrzyco Koszarawo, Tam, gdzie smutno, gdzie łzawo! Weźcie mnie pod ramiona I włóczcie z sobą, aż skonam! Tylko podróżny tobołek łez Zrzucę w nurt wody, by sczezł - Tylko mój tobół pełen zali Utopię w fali i pójdę dalej Poszukam, znajdę i dotrę, Gdzie źródeł siedlisko mokre, Spod wykrotów w uroczyskach Rzeka wytryska i serce wytryska. Urodziłaś nas ziemio skalna Spłyniemy, jak fala nieodwracalna Toczymy w sobie kamienie po piach, A one szumią w nas, że aż strach. A gdy w morzach wędrówek znajdziemy kres Morze słone będzie od łez. KATRA ZDISŁAW (Zdzisław Maria Okular) Śpiewanie Śpiewanie aż tu echo a głosu już brak i już wargi stanęły i już ci chu tko drgnę ły T I K T A K KUDŁACIAK HELENA Słowa Bez dowodu osobistego Bez rejestracji znaków Żyją w świecie ludzkiej Administracji Nie przeraża ich kształt Bezmyślnie wychodzą z warg Harpunem podważają serce Wciskają się w ucho Na miejscu czwartego żebra mają złośliwą narośl – politycznie nabrzmiałe węzły chłonne i źle zreformowaną boleść A przecież pochodzą z tego samego źródła rodowodu jak ty i ja Chwilami rumieni się za nich wstyd robiąc eksport słowny na rynek krajowy i dewizowy LEŚNIAK ANTONI W ciszy W cichy wieczór nad morzem, w fal modlitwę Wsłuchany Siedzę cichuśko, cichą ciszą głaskany. Cichość snuje się wszędzie, cichusieńko jak pająk, Zda się, słyszę na niebie, jak tam gwiazdy mrugają. I nic nie ma w tej ciszy prócz westchnienia człowieka, I nic nie ma w westchnieniu – jeno Polska daleka. Spływa w duszę ojczyzna, szept przesłodkiej udręki, Boleściwą tęsknotą, ciszą bólu i męki. Ma ojczyzna kochana, ziemia polna, kwiecista; zawsze do snu się kładę z jej imieniem na ustach. Blackpool, 1940 ŁOBODA-ZYZAŃSKA ZOFIA Ten hymn najmilszy Panu Godzina zagubiona w wszechbycie wyłania się nagle jak fioletowe krokusy spod białej wełny śniegu. W całym wiosny zachwycie zgarniają drzewa mą duszę w niemilknące poszumy. Modlitwą jest każdy zachwyt sosnowych pieśni. Przeczystą harmonią tonów, co się wielkiemu Panu w błękitach nieba prześni. Uwielbieniem serdecznym są fale, co w rozpędzie ogromnym z gór lecą… W jakieś kwietne doliny… w niepoznane dale… A w nich słońca migocą…drżą w falach i świecą. Uwielbieniem serdecznym szum klęka, na mchy wonne, na paprocie wiotkie, to jest jedna głęboka podzięka, kiedy w struny uderzą brzozy w bieli słodkie. I bór w głębiach dalekich, w niedostępnej kniei załomota skrzydłami konarów, załomota skrzydłami wielkimi. I ja w kornej modlitwie chylę skroń ku ziemi. MICHALSKA EMILIA Goroliczek z Żywca Goroliczek z Żywca downi chodził w kyrpcach, mioł zgrzebną koszule i kłobuczek z piórem. Goroliczke wedle mioł szwarną, jak jedle: w miłowaniu istą, do tańca ognistą. Ze siekierką w dłoni nie omijoł groni, kie huknoł na hali porzondek się walił. Dzisio takowego Szukać? Szkoda świczek! Kyrpce są na pokoz – Spanioł goroliczek. MIODOŃSKA WANDA Zakwitły szyby Zakwitły szyby wiejskich okien Z wonności mrozu śnieżynek uwite Paprocie białe wtulone w bukiety To las na oknach zawisnął odbiciem Ten bezmiar piękna w wiejskich chałupach Przycupniętych cicho i okrytych puchem Gdzie sarny z lasu podchodzą z ufnością A ptaki ziarna szukają w podwórkach Tylko cichy śpiewny poszum lasu pachnący żywicą unosi się wokół Świerki sosny zawsze wierne ludziom Otuchę przynoszą w zimowe wieczory Cudowny czar tych prostych domostw Ukrytych w śniegowym puchu Przy drzwiach dzwoneczek mosiężny – zwiastun I proste słowa – Szczęść Boże – wszystkim MURAŃSKI ANDRZEJ Nima już zbójników Nima już zbójników, Co nutki po graniak śpiwali – Honornie nosili kabuk W Bucynie sikiyrkom błyskali. Skojcyły sie łogromne lasy Nima już wykrotow i chruści… Bacowie starzy łodeśli W zgrzebnom perć zabocynio. Hej! … kanyześ ty stary łowcarski boze Kaście skrzypecki w karcemnym ścisku?... Starzy jik znali i bocom – Sli precki, w hole i grali ło zmroku… Dziś nima już zbójników!...] PALECZNY STANISŁAW Zdrowaś Maria Zdrowaś Maria, zagrały dzwony, Na białej, smukłej dzwonnicy, Niosąc w dal cudnej modlitwy tony, Na cześć Przeczystej Bogarodzicy. „Zdrowaś Maria” – na odgłos dzwonu, Szepcze lud wiejski, schylając głowy Lud wznosi wzrok swój znad niw zagonu, By hołd swój oddać Niebios Królowej, Zdrowaś Maria w ciszy wieczoru Płynie pieśń rzewna żywej przyrody, Płynie z wietrzykiem z poszumem wody, Aż tonie echem gdzieś w czerni boru. Zdrowaś Maria Dziewico Święta, Zdrowaś Królowo Polskiej Korony, Wielka Twa chwała, cześć niepojęta I moc miłości i cud obrony. Zdrowaś Maria, rajska Dziewico, Nasza ucieczko w każdej potrzebie, Tyś naszą Matką, grzesznych kotwicą, Więc za to dzisiaj wielbimy Ciebie. PROCHOWNIK WALERIA Myśli moje twarde Myśli moje twarde twardom niciom syte przeca się wos nie zapre boście mój dobytek naze wom nie bijom na witani dzwony – za to polny kwiotek znizy się pokłonym (kiej go wiater nagnie) casym dobre słowo jak ta manna spadnie wiyncyj wom nie potrza wyście nie ucone jesce ino kijek synkaty na droge no i na otchodne Zyjcie z Panym Bogym RĄCZKA ZOFIA Słowo Czy rozumiesz co to jest słowo Jakie światy buduje Tworzy zdania, wyraża myśli Łączy, dzieli, formuje. Czy rozumiesz co możesz zdziałać Za pomocą słów, mowy W wierszach, w książkach możesz ukazać Świat piękniejszy, świat nowy. Możesz uczyć jak kochać ludzi Jak pomagać każdemu Kto zgubił właściwą drogę, Służyć zabłąkanemu. Słowem możesz ukoić rozpacz Możesz uczyć miłości Wzmocnić wiarę w dobro i piękno Dodać życiu wartości. Słowem możesz rozszarpać serce Zniszczyć przyjaźń wśród ludzi Możesz wojnę krwawą rozpętać I demony rozbudzić. Bóg obdarzył cię darem człowieku Potężnym darem – mową Rozważ w sercu sens tego daru Zanim wypowiesz słowo. RUSEK CZESŁAWA *** Poranek staje się radosny oddychając włosami twojej piersi zebrane rozsypane myśli uronią wzruszenie … zamknięte kłódką twoich rzęs SZUBEL LUCYNA Górski las jesienią Jeszcze usta pełne malin, a już cierpkość tarnin z wiatrem wpada z dolin, gdzie wrzosy pienią się liliową rzeką jesieni. Las, dopala się w kandelabrach jarzębin i nabrzmiały miedzią opada iskrami liści na korale bursztynic rozsypane, jak pożegnalny sonet nut pogubionych w pośpiesznym odlocie. Szron ścina te drobiazgi, na śniegu zostaną nadzieją dla saren – w noc, gdy trzeba dzielić na pół jagodę WERNER ANNA Odloty Ikarów Woda rzadko zmieniała się w najlepsze wino a euforia puch marny pryskała i bladła wciąż szukanie z kompasem lub z ślepą latarnią aby gwiazda z Parnasu w chude ręce spadła Tyle ognia i swarów przy szkle we mgle dymu pegaz w płaszczu żałobnym i marsz Fryderyka gruda żółta wosk wieńce i twarze jedna kartka po drugiej sztywno się zamyka WĘGRZYN KAZIMIERZ JÓZEF Mój las Katedra przy katedrze --- wzniosły gotyk Wieże strzeliste jak modlitwa – o które wsparta wielkość nieba. Godziny na wyciągniętych ramionach unoszą monstrancję słońca – celebrując dzień od świtu – po zmierzch. Zwielokrotnione echo dzwonów nawołuje się pomrukiem wśród kolumnady wnętrza – pod nawą koron Witraże misternym rysunkiem głoszą pochwałę i wielkość świątyni. Mój las. A wieczorem – w ciszy – hostia księżyca płynie w srebrnej łodzi nocy – przez otchłań kosmosu. W katakumbach, wierni, zbierają siły – by znów głosić wiarę w nieśmiertelność zieleni. ZAWADA MAGDALENA Burza Niespodziewanie i gwałtownie wiatr zdobył wszystkie przejścia w górach natychmiast groźna wilgoć leci i w atmosferze awantura Wszystko, co żyje gdzieś się skryło ni płatka, ani muchy nawet i ludzie też się gdzieś zaszyli w szczeliny jare A deszcz – to nie deszcz to ulewa A wiatr – to nie wiatr to wichura A świat – to chyba jakaś zaćma ciemność ponura A człowiek ma te myśli właśnie – Niech piorun parę razy trzaśnie lecz, by wyjrzało słońce znowu i zaświeciło nam najjaśniej.

:{_n?P((3p<q!`${_n2 'tx8 Be&@( scrolldelta scrolldelta:{_\?p(3lp<q  ${_\2 x8A@n&@(' scrolldelta  scrolldeltamqJtȂ IP d 5,,WCԡH^ri@) @LJ^r͌) @lB^s1`) @t8^s) @t8_y)# > @o_zD# > @4!J_zED# > @T$B_zwEU# > @t'd8_zE# > @*B_zF# > @-t8_{ F# > @0T8_{?F# > @3oyGK D"nDeh8UAPдB< DT0K CPF&in D% ZAhZbЙh >Pi@p6 6ٙi@= =fi@T7 73NÀi@ą< <x@i@88 8 -i@; ;i@9 9&fMZi@: :33 i@@5 5Pi@p> >ٙi@6 6fi@T= =3NÀi@ą7 7x@i@8< < -i@8 8i@; ;&fMZi@9 933 i@: :i@@? ?Pi@p5 5ٙi@> >fi@T6 63NÀi@ą= =x@i@87 7 -i@< <i@8 8&fMZi@; ;33 i@9 9i@: :i@@4 4Pi@p? ?ٙi@5 5fi@T> >3NÀi@ą6 6x@i@8= = -i@7 7i@< <&fMZi@8 833 i@; ;i@9 9i@: :i@@4 4ٙi@? ?fi@T5 53NÀi@ą> >x@i@86 6 -i@= =i@7 7&fMZi@< <33 i@8 8i@; ;i@9 9i@: :i@@4 4fi@T? ?3NÀi@ą5 5x@i@8> > -i@6 6i@= =&fMZi@7 733 i@< <i@8 8i@; ;i@9 9i@: :i@@4 43NÀi@ą? ?x@i@85 5 -i@> >i@6 6&fMZi@= =33 i@7 7i@< <i@8 8i@; ;i@9 9i@: :i@@4 4x@i@8? ? -i@5 5i@> >&fMZi@6 633 i@= =i@7 7i@< <i@8 8i@; ;i@9 9i@: :i@@4 4 -i@? ?i@5 5&fMZi@> >33 i@6 6i@= =i@7 7i@< <i@8 8i@; ;i@9 9i@: :i@@4 4i@? ?&fMZi@5 533 i@> >i@6 6i@= =i@7 7i@< <i@8 8i@; ;i@9 9i@: :i@@4 4&fMZi@? ?33 i@5 5i@> >i@6 6i@= =i@7 7i@< <i@8 8i@; ;i@9 9i@: :i@@4 433 i@? ?i@5 5i@> >i@6 6i@= =i@7 7i@< <i@8 8i@; ;i@9 9i@: :i@@4i@5i@6i@7i@8i@9i@:i@;i@<i@=i@>i@?i@@@